Papier

De papierindustrie keerde in 2024 terug naar groei, waarbij de pulp-productie, de pulp-prijzen en de productie van papierproducten met respectievelijk 2%, 5% en 4% stegen. Dit gematigde herstel werd voornamelijk aangedreven door hernieuwde vraag vanuit afnemende sectoren, na verschillende kwartalen van voorraadafbouw tegen de achtergrond van een gematigde particuliere consumptie en industriële productie.

Het herstel lijkt echter van korte duur te zijn. In de tweede helft van 2024 deden zich tekenen van vertraging voor, en tegen de eerste helft van 2025 was de productie van pulp en papierproducten in verschillende markten, waaronder Brazilië, Canada en Zweden, alweer begonnen te dalen. Nu de wereldwijde economische vooruitzichten verslechteren – een situatie die nog wordt verergerd door het tariefbeleid van de regering-Trump – zullen de productie en de prijzen naar verwachting tot en met 2025 stabiel blijven, met risico’s die vooral in de neerwaartse richting liggen.

Naast de uitdagingen waarmee de sector te maken heeft – variërend van hoge energiekosten en toenemende concurrentie van goedkope producenten tot de groeiende impact van extreme weersomstandigheden en strengere milieuregels – zou een tragere groei niettemin de langverwachte consolidatie kunnen versnellen. Deze trend is de afgelopen jaren al in een stroomversnelling gekomen, zoals blijkt uit grote transacties zoals de fusie tussen Smurfit en WestRock en de overname van DS Smith door International Paper.

Op de lange termijn zal de totale productie van papierpulp en papierproducten grotendeels in lijn met het BBP blijven groeien, terwijl zich binnen de belangrijkste segmenten verschillende trends aftekenen: de productie van grafisch papier zal naar verwachting blijven dalen als gevolg van de digitalisering – op papier gebaseerde verpakkingen zullen afhankelijk blijven van de industriële productie – terwijl de vraag naar toiletpapier robuust zal blijven dankzij het niet-discretionaire karakter ervan en de stijgende gezinsinkomens.

Kloof tussen de papierpulp-sector stroomopwaarts en de papierproducten-sector stroomafwaarts

De papierindustrie omvat de productie van papierpulp en de verwerking daarvan tot verpakkingen op papierbasis, grafisch papier en sanitaire papierproducten. Papierbedrijven zijn actief in de upstream-sector (papierpulp), de downstream-sector (papierproducten) en in de gehele papierwaardeketen (verticale integratie). De papierindustrie is grotendeels lokaal of regionaal van aard vanwege de hoge transportkosten die gepaard gaan met de omvangrijke en zware aard van papierproducten, waardoor het voordeliger is om lokaal te produceren en te distribueren. Verticaal geïntegreerde papierbedrijven beheersen meer dan tweederde van de wereldwijde papierpulp-productie, waarbij pulpfabrieken omwille van de efficiëntie dicht bij papierfabrieken zijn gevestigd. Het resterende derde deel, ook wel marktpulp genoemd, wordt op internationale markten verkocht om te voorzien in de behoeften van landen met een tekort aan bosbouwgrondstoffen en van bedrijven die uitsluitend stroomafwaarts actief zijn. Hoewel de prijsniveaus van papierpulp per regio verschillen vanwege verschillen in kwaliteiten, eigenschappen en exploitatiekosten, volgen ze over het algemeen vergelijkbare patronen in alle belangrijke productieregio’s. Aangezien China bijna een derde van alle papierproducten produceert, is het land de belangrijkste motor van de wereldwijde pulpmarkt.

De productie en prijzen van papierpulp zullen zich in 2025 stabiliseren na een bescheiden herstel in 2024

De wereldwijde productie van papierpulp groeide in 2024 met 2%, wat een bescheiden maar betekenisvol herstel betekende na de scherpe krimp van 6% die in 2023 werd geregistreerd. Deze ommekeer luidde het einde in van een langdurige voorraadafbouwcyclus bij de downstream-industrieën, die een groot deel van het voorgaande jaar hadden besteed aan het aanpassen aan de zwakkere consumptie door huishoudens en de trage industriële activiteit in belangrijke markten. In 2023 was de productie slechts teruggekeerd naar het niveau van vóór de pandemie, maar de vraag bleef matig, wat papierfabrikanten ertoe aanzette om bestellingen terug te schroeven en voorraden te verminderen. Dit herstel van de vraag had een positief effect op de prijzen van papierpulp (+5% in 2024), wat de daling van 2023 (-7%) echter niet kon compenseren.

We verwachten dat zowel de pulp-productie als de prijzen in 2025 zullen stagneren. Al in de tweede helft van 2024 begonnen beide indicatoren aan kracht in te boeten op belangrijke markten, waaronder Noord-Amerika, Brazilië en Scandinavië, waarna ze in de eerste helft van 2025 verder vertraagden (prijzen) en een negatieve groei lieten zien (productie). De verslechtering van de economische vooruitzichten voor 2025, veroorzaakt door het Amerikaanse tariefbeleid en tegen de achtergrond van grote onzekerheid, zal leiden tot een lagere vraag naar papieren verpakkingen en uiteindelijk naar papierpulp, waarbij in gedachten moet worden gehouden dat verpakkingen ongeveer 70% van de pulp-productie uitmaken.

De verslechterende vooruitzichten vergroten de uitdagingen waarmee pulpproducenten op het noordelijk halfrond – waaronder de VS, Canada, Scandinavië en Japan – worden geconfronteerd; hun aandeel in de wereldwijde productie is het afgelopen decennium gestaag gedaald ten gunste van spelers op het zuidelijk halfrond, zoals Brazilië, Indonesië, Uruguay en Chili. Deze opkomende producenten voorzien niet alleen in de behoefte van landen met een structureel tekort aan pulp, zoals China, Japan en India, maar strijden ook in toenemende mate om marktaandeel in Noord-Amerika en Europa.

Naast de hevige concurrentie van goedkope producenten hebben pulpfabrikanten te kampen met aanhoudend hoge energiekosten – met name degenen die fabrieken exploiteren in Europa en Azië, en degenen die niet beschikken over efficiënte warmtekrachtkoppelingssystemen of afhankelijk zijn van groothandelsmarkten voor energie. De toenemende consolidatie onder verticaal geïntegreerde papierbedrijven, die zowel als afnemers als concurrenten optreden, is een andere bron van zorg. Opvallende voorbeelden hiervan zijn de overname van DS Smith door International Paper en de fusie van Smurfit Kappa met WestRock in de eerste helft van 2024.

Opvallend is dat de ontbossingsverordening van de Europese Unie (EUDR), die oorspronkelijk in januari 2025 volledig van kracht zou worden, is uitgesteld tot 2026 om bedrijven meer tijd te geven zich voor te bereiden op de vereisten ervan. De verordening verplicht bedrijven ervoor te zorgen dat hun papierproducten niet afkomstig zijn uit ontboste gebieden, in een poging om duurzamere praktijken in de hele sector te bevorderen. Hoewel dit gunstig kan zijn voor bedrijven met strenge inkoopnormen, zal het naar verwachting ook de nalevingskosten verhogen, het beheer van de toeleveringsketen bemoeilijken en mogelijk de markttoegang beperken voor zowel Europese importeurs als internationale exporteurs die niet aan de EU-eisen voldoen. De EUDR is de nieuwste belangrijke stap in het streven van de EU om duurzaamheid in de papierindustrie te bevorderen.

Papierproducten: verpakkingen op papierbasis herstellen zich, grafisch papier neemt af, terwijl sanitaire papierproducten sterk standhouden

De papierindustrie produceerde in 2024 naar schatting 428 miljoen ton papierproducten, een stijging van 4% ten opzichte van 2023. Uruguay (+14%) en Chili (+11%) presteerden beter dan andere toonaangevende producenten, waarvan de productiegroei schommelde tussen 0 en 6%.

Verpakkingen op papierbasis maken 70% van het volume aan papierproducten uit. Omdat papier in een zeer breed scala aan sectoren wordt gebruikt, zowel voor primaire verpakkingen (verpakkingen die in direct contact staan met goederen) als voor secundaire/tertiaire verpakkingen (verpakkingen die worden gebruikt voor opslag en transport), sluit de productie grotendeels aan bij de trends in de industriële productie en de wereldhandel. Net als bij papierpulp kende de productie van papierproducten een aanzienlijk herstel tussen de tweede helft van 2023 en het begin van de tweede helft van 2024, waarna het momentum afnam.

Grafisch papier, dat 20% van het volume aan papierproducten uitmaakt, bereikte zijn hoogtepunt in 2007 en is sindsdien voortdurend gedaald, waarbij de productie de afgelopen tien jaar met een derde is afgenomen. Een daling van het lezerspubliek van gedrukte kranten en een afgenomen verbruik van drukpapier als gevolg van de digitalisering van de economie zijn krachtige en langdurige trends; uit de beschikbare productiegegevens blijkt dat 2024 geen uitzondering op deze trend vormde. Strategieën om overcapaciteit terug te dringen door fabrieken in volwassen economieën te sluiten in een tempo van 3% tot 6% per jaar en om winstgevendere en levensvatbare nichemarkten te vinden, hebben prioriteit voor gespecialiseerde spelers. Dat gezegd hebbende, zou de omschakeling van productielijnen van grafisch papier naar verpakkingspapier de overcapaciteit in deze aangrenzende productmarkt kunnen vergroten.

Ter vergelijking: hygiënepapierproducten, die 10% van het volume aan papierproducten uitmaken, zijn beter bestand tegen economische cycli vanwege hun overwegend niet-discretionaire karakter. Het verbruik per hoofd van de bevolking hangt sterk samen met het inkomensniveau van huishoudens: de wereldwijde productie is de afgelopen tien jaar met 25% gegroeid, voornamelijk aangedreven door China (+44%), Brazilië (+35%), Mexico (+22%), Polen (+70%) en India (+290%). Sanitaire producten verschillen aanzienlijk van de rest van de markt, aangezien het voornamelijk consumentengoederen betreft die via de grootschalige detailhandel worden verkocht. Ook in 2024 presteerden toonaangevende producenten, waaronder Kimberly Clark, Oji Paper, Essity, Unicharm, Hengan International en Ontex, beter dan de bredere papierindustrie door een sterkere omzetgroei en over het algemeen stabiele brutomarges te rapporteren.

Voor 2025 en 2026 verwachten we dat de langetermijntrends zullen aanhouden en de verkoop van hygiëneproducten op papier zullen blijven stimuleren, terwijl de verkoop van grafisch papier verder zal afnemen. De omzet van op papier gebaseerde verpakkingen zal in 2025 op zijn best stabiel blijven en in 2026 een bescheiden groei laten zien, met mogelijk nieuwe periodes van volatiliteit (voorraadaanvulling, voorraadafbouw) als gevolg van veranderingen in het Amerikaanse tariefbeleid.

Laatst bijgewerkt: juli 2025