De geopolitieke onrust in het Midden-Oosten vormt een bedreiging voor een stille pijler van de wereldwijde industrie: de petrochemische sector. Azië, dat sterk afhankelijk is van nafta, vloeibaar petroleumgas (LPG) en methanol uit de Golfregio, voelt de eerste schokgolven al duidelijk. Aan de ene kant zijn de voorraden laag, aan de andere kant stijgen de prijzen scherp.
De crisis blijft niet langer beperkt tot energie alleen, maar verspreidt zich door de volledige industriële waardeketen. Aangezien 60 tot 70% van de Aziatische nafta¹ via de Straat van Hormuz wordt vervoerd, kan een langdurige verstoring leiden tot een hertekening van handelsstromen, kostenstructuren en mogelijk zelfs van de geografische kaart van de mondiale petrochemische industrie.
Joe Douaihy, sectoreconoom, Coface.
Petrochemie: Azië in de frontlinie van de geopolitieke schok
Escalerende spanningen in het Midden-Oosten en verstoringen rond de Straat van Hormuz hebben de volatiliteit op de energie- en chemische markten sterk doen toenemen. De regio levert een groot deel van de essentiële grondstoffen voor de sector, waaronder ruwe olie, nafta, LPG, methanol en andere cruciale inputs.
Voor Aziatische producenten is deze afhankelijkheid structureel: 60 tot 70% van hun nafta en 45% van hun LPG is afkomstig uit het Midden-Oosten. Hierdoor is Azië de eerste regio die de impact van de geopolitieke schok ondervindt, terwijl het aanbod verder onder druk komt te staan en de prijzen snel oplopen.
Data for grafiek in .xlsx formaat
De huidige spanningen spelen zich af tegen een achtergrond van zwakke vraag — met name in de bouw- en automobielsector — en aanhoudende Chinese overcapaciteit. Bovendien werken Aziatische producenten (zoals Zuid-Koreaanse en Japanse spelers) structureel met lage voorraden van nafta en LPG, die doorgaans slechts voldoende zijn om enkele weken productie te dekken. Het gevolg laat zich snel voelen: de naftavooraden slinken in hoog tempo, waardoor producenten genoodzaakt zijn hun productie terug te schroeven.
De Golf: een essentiële upstream schakel in de wereldwijde chemische keten
Het Midden-Oosten speelt een cruciale upstream-rol in de wereldwijde petrochemische keten. Naast olie exporteert de Golfregio enorme volumes nafta en LPG, twee essentiële grondstoffen voor Aziatische kraakinstallaties. Deze installaties vormen het beginpunt van een uitgebreide afgeleide keten — van kunststoffen en composietmaterialen tot oplosmiddelen, synthetische textielvezels en cosmetica. Het merendeel van deze stromen loopt via de Straat van Hormuz naar belangrijke industriële hubs zoals China, Zuid-Korea, Japan en Thailand.
Ook methanol neemt een centrale positie in. Iran en de GCC-landen² leveren het grootste deel van de volumes die China gebruikt voor zijn MTO‑installaties (methanol‑to‑olefins), die goed zijn voor 20% van de Chinese olefinenproductie. Olefinen (ethyleen, propyleen, butadieen) vormen de “bouwstenen” van de mondiale chemische industrie. Om deze tekorten te compenseren, begint China nu al zijn methanolproductie op basis van steenkool op te voeren.
Aanvankelijke nasleep: druk op marges en stillegging van de productie
De eerste tekenen van verstoring worden inmiddels zichtbaar. Verschillende Aziatische raffinaderijen verlagen hun verwerkingscapaciteit, terwijl grote producenten — waaronder Yeochun NCC (Zuid‑Korea) en PCS (Singapore) — overmacht (force majeure) hebben ingeroepen. Zij verwijzen naar omstandigheden die hun activiteiten ontregelen en hen beletten de normale bedrijfsvoering voort te zetten, met name bij het nakomen van leveringsverplichtingen aan klanten.
In meerdere markten zijn orders voor polyethyleen en polypropyleen opgeschort, wat wijst op een snelle verkrapping van het aanbod. Zelfs bij een kortdurende crisis blijft de impact groot: het opnieuw opstarten van petrochemische installaties na productieverlagingen is complex en kostbaar. Hierdoor kan de verstoring nog lang na het einde van de spanningen voelbaar blijven.
Data for grafiek in .xlsx formaat
Een mogelijke herschikking van de sector: winnaars, verliezers, nieuwe evenwichten
Als de crisis aanhoudt, kan het landschap van de petrochemische sector ingrijpend veranderen.
Verenigde Staten: potentiële winnaars dankzij zeer lage ethyleenkosten, waardoor zij hun export naar Azië kunnen verhogen en hun concurrentiepositie op de wereldmarkt versterken.
China: goed gediversifieerd en in staat om uit te wijken naar steenkool. Dit maakt de directe productie van chemicaliën mogelijk (CTO), maar gaat gepaard met aanzienlijke CO₂‑uitstoot. Steenkool kan ook worden ingezet voor de productie van methanol, wat de MTO‑installaties (Methanol‑to‑Olefins) voedt. Deze methanol is momenteel echter grotendeels afkomstig uit het Midden-Oosten, waar de prijzen sterk stijgen.
Europa: bevindt zich in een kwetsbare positie, geconfronteerd met hoge energiekosten en een beperkte mogelijkheid om prijsstijgingen door te berekenen aan afnemers.
India: een mogelijke positieve verrassing, mits het erin slaagt de productie op te voeren op basis van Russische ruwe olie. Dankzij zijn geografische ligging kan India bovendien profiteren van een strategisch voordeel bij de belevering van Aziatische markten.
1 Naphtha is een vloeibare mengsel van lichte koolwaterstoffen, dat wil zeggen moleculen die bestaan uit koolstof- en waterstofatomen (in kleine aantallen). Het wordt voornamelijk geproduceerd door het raffineren van ruwe olie en dient als grondstof voor de petrochemische industrie.
2 De Raad voor Samenwerking van de Golf (GCC) is een politieke en economische alliantie gevormd tussen zes landen, of Arabische Golfstaten: Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Koeweit, Qatar, Bahrein en Oman.
