Vijfentwintig dagen na de start van het Israëlisch-Amerikaanse offensief tegen Iran blijven verstoringen in de aanvoer van grondstoffen via de Straat van Hormuz zorgen voor sterke prijsschommelingen. Vooral de markten voor olie en gas, meststoffen, petrochemische producten en aluminium ondervinden momenteel aanzienlijke impact.
De huidige escalatie in het Midden-Oosten treft de grondstoffenmarkten hard.
Of het conflict vastloopt, zal bepalen hoe groot de huidige schok is in het lagere deel van de waardeketen.
Simon Lacoume, sectoreconoom bij Coface
Olieprijzen: een langdurige schok?
De recente aanvallen op het Ras Laffan‑gascomplex in Qatar hebben opnieuw geleid tot een sterke stijging van de energiegrondstoffenprijzen. De Brent‑olie, die vorige week een piek van 119 dollar bereikte, is in één maand tijd met 50 procent toegenomen.
Deze stijging verloopt niet overal gelijk. Oman DME‑olie noteerde meer dan 160 dollar per vat, terwijl de Amerikaanse WTI rond de 100 dollar per vat bleef bewegen. Dit toont aan dat de prijsimpact sterk verschilt per regio en product.
Naarmate het conflict voortduurt, verspreiden de hogere prijzen zich verder in de waardeketen. In de Verenigde Staten zijn de benzineprijzen voor consumenten gestegen tot een historisch record van 3,96 dollar per gallon, een maandelijkse stijging van 35 procent. In Azië zijn de dieselprijzen in Singapore sinds het uitbreken van het conflict bijna verdrievoudigd tot 256 dollar per vat. Volgens de International Air Transport Association (IATA) zijn de wereldwijde kosten voor vliegtuigbrandstof in dezelfde periode verdubbeld.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
Aardgas speelt een sleutelrol in de huidige leveringsverstoringen
De prijzen voor aardgas lopen eveneens sterk op. In Europa zijn de gasfutures (TTF‑index) in een maand tijd met 85 procent gestegen tot 55 euro per MWh, terwijl de Aziatische referentieprijs (LNG Japan/Korea Marker) in dezelfde periode is verdubbeld. Dit onderstreept hoe kwetsbaar importafhankelijke markten blijven.
Ter vergelijking lijkt de Amerikaanse markt minder gevoelig voor directe verstoringen in de aanvoer. Toch staat de Henry Hub‑prijs onder aanzienlijke opwaartse druk, met een stijging van 36 procent maand‑op‑maand, wat erop wijst dat de wereldwijde energiemarkt de gevolgen al breder begint te voelen.
De gevolgen voor petrochemische grondstoffen lopen snel op
De Golfstaten behoren tot de belangrijkste leveranciers van petrochemische producten1 in Azië, die cruciaal zijn voor de volledige kunststofketen. De naftaprijs in Singapore is inmiddels opgelopen tot 1.000 dollar per ton, een stijging van meer dan 60 procent sinds het uitbreken van het conflict. Door de combinatie van spanningen in de Straat van Hormuz en uitzonderlijk lage voorraden in Azië (slechts twee tot drie weken) stijgen ook de prijzen van polymeren zoals polypropyleen, polymeer, polystyreen en PVC. Hierdoor dreigt de prijsdruk zich door de hele waardeketen te verspreiden.
Ook de zwavelmarkt wordt geraakt. Zwavel, een cruciale grondstof voor het uitlogen2 van koper- en nikkelerts, is in een maand met 25 procent gestegen. Dit vormt een risico voor sterk afhankelijke mijnbouwlanden zoals Chili, de Democratische Republiek Congo en Indonesië.
Fertilizermarkten zien scherpe prijsstijgingen, ondanks een gunstige landbouwperiode
Dankzij goedkope binnenlandse energie spelen de Golfstaten3 een sleutelrol op de meststoffenmarkt: ze zijn goed voor bijna 19 procent van de wereldwijde export van stikstofmeststoffen en 36 procent van de wereldwijde ureumhandel, terwijl Saoedi-Arabië een van de grootste exporteurs van fosfaten blijft.
Aardgas vormt tot 80 procent van de productiekosten van stikstofmeststoffen. Daardoor leiden hogere energieprijzen onvermijdelijk tot duurdere meststoffen. De prijs van korrelige ureum (FOB Midden-Oosten) is sinds het begin van het conflict met 37 procent gestegen tot 665 dollar per ton.
Voorlopig blijft de impact beperkt dankzij een relatief gunstige timing in de landbouwcyclus. Op dit moment lijken vooral Amerikaanse graanboeren de effecten te voelen. Maar als de verstoringen blijven aanhouden, worden ook grote afnemers zoals Brazilië, India en mogelijk Europa een stuk kwetsbaarder.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
De negatieve gevolgen reiken mogelijk verder dan de directe handel in meststoffen. Landen zoals India, Brazilië en de Verenigde Staten — waar de Golfstaten respectievelijk 63%, 24% en 21% van de stikstofmeststoffen invoeren — kunnen indirect worden geraakt, net als derde landen zoals Marokko. Marokko is de grootste producent van fosfaatgesteente ter wereld, maar is sterk afhankelijk van zwavelexport uit de Golfregio, waardoor ook hun productie onder druk kan komen te staan.
Aluminium: het meest kwetsbare metaal
Door de verstoring in de Straat van Hormuz kunnen de Golfstaten, die 8% van de wereldwijde aluminiumproductie vertegenwoordigen, hun aluminium niet uitvoeren en ook geen cruciale grondstoffen zoals bauxiet en aluminiumoxide invoeren om hun smelterijen draaiende te houden.
Op maandag 16 maart kondigde Aluminium Bahrain (Alba), dat een kwart van de regionale aluminiumproductie voor zijn rekening neemt, aan dat het 19% van zijn output tijdelijk stopzet. Dit komt neer op ongeveer 5% van de totale regionale productie.
Zelfs buiten het Midden-Oosten blijven de gevolgen merkbaar: het bedrijf Mosal maakte bekend zijn activiteiten in Mozambique4 stil te leggen vanwege wat het omschrijft als buitensporig hoge energiekosten. Tegen deze verslechterende achtergrond blijven de aluminiumprijzen stijgen, met een maandelijkse toename van 11,5% en een piek van 3.500 dollar per ton op 12 maart, na een stijging van bijna 25% in het afgelopen jaar.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
> Blijf voorop op marktvolatiliteit: Neem contact op met onze experts om te beoordelen hoe deze verstoringen uw portefeuille of toeleveringsketen kunnen beïnvloeden.
1- Naphtha, LPG, methanol, ethyleen en propyleen.
2- Een 'was'-proces, waarbij de doelmineralen worden gewonnen uit de minerale massa waarin ze zich bevinden
3- Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Qatar
4- 1% van de wereldwijde aluminiumproductie
