Rwanda

Sterke groei dankzij investeringen en de dienstensector

In 2024 groeide het bbp van Rwanda met 8,9%, aangedreven door een herstel van de landbouwproductie (+5%) na een door overstromingen geteisterd 2023 dat de opbrengsten had beïnvloed, evenals door sterke groei in de industrie (+10%) en de dienstensector (+10%).

In 2025 zal de groei naar verwachting licht vertragen naarmate de landbouwproductie zich stabiliseert. De economische activiteit zal voornamelijk blijven worden aangedreven door de dienstensector – de belangrijkste motor van de groei vanwege het aandeel ervan in de economie (46%) – waaronder zakelijk toerisme, telecommunicatie en financiële dienstverlening. Ook de industrie zal groeien, met name in de bouw en de verwerking van delfstoffen. De groei zal naar verwachting in 2026 op een vergelijkbaar niveau blijven, ondanks een vermindering van de buitenlandse hulp (met name het einde van de steun van USAID) en de invoering van nieuwe belastingen op goederen (zoals btw op bepaalde producten), die de consumptie enigszins zouden kunnen temperen. Dit momentum zou worden ondersteund door toegenomen investeringen, met name in het Bugesera-luchthavenproject (in de buitenwijken van Kigali), dat in 2017 van start ging maar vertraging opliep door de pandemie en herzieningen van de planning, en waarvan de voltooiing tussen 2027 en 2028 wordt verwacht. Er zijn ook extra investeringen gepland voor de renovatie van wegen en de uitbreiding van het afvalwaterzuiveringssysteem.

De inflatie, die in 2023 14% had bereikt, daalde in 2024 tot 4,8%, dankzij een herstel van de landbouwproductie dat tot lagere prijzen leidde, en de vertraagde effecten van de monetaire verkrapping (waarbij de beleidsrente in 2024 werd verhoogd tot 7,5%). De recente stijging zal naar verwachting in de tweede helft van 2025 doorzetten als gevolg van de waardevermindering van de Rwandese frank en hogere belastingen op brandstof en vervoer. Niettemin zou de inflatie binnen de doelbandbreedte van de centrale bank van 2%–8% moeten blijven – rond de 7% – terwijl de beleidsrente naar verwachting op 6,5% zal worden gehouden. De verbeterde arbeidsparticipatie (de werkgelegenheidsgraad steeg van 53,1% naar 56% tussen het eerste kwartaal van 2024 en dat van 2025) leidde tot een daling van het werkloosheidspercentage tot 14,9% in 2024 (-2,3 procentpunten op jaarbasis). De werkloosheid blijft echter hoog onder vrouwen (17,6%) en jongeren (18,5%).

Dubbele tekorten: een spanningsveld tussen hervormingsinspanningen en investeringsbeperkingen

In het begrotingsjaar 2024-2025 (van 1 juli 2024 tot en met 30 juni 2025) werd een iets lagerdan verwacht tekort van 5,5% van het bbp, voornamelijk dankzij belastinginkomsten uit goederen en diensten en uit de buitenlandse handel, die de zwakkere inkomsten uit de inkomstenbelasting compenseerden, veroorzaakt door bescheiden loonstijgingen en een kortstondige krimp op de arbeidsmarkt. Voor het begrotingsjaar 2025-2026 zullen de beleidsuitgaven naar verwachting met 1,1% van het bbp dalen, waarbij de stijging van de pensioenuitgaven ruimschoots wordt gecompenseerd door een daling van de lopende uitgaven voor het openbaar bestuur. De overheidsinkomsten zullen naar verwachting met 475 miljoen USD stijgen, ondanks een daling van de buitenlandse hulp (–110 miljoen USD ten opzichte van de oorspronkelijke prognoses). Grote investeringen in de luchthaven van Kigali en de nationale luchtvaartmaatschappij RwandAir (ter waarde van 3% van het bbp), in combinatie met uitzonderlijke uitgaven van 0,9% van het bbp als gevolg van kostenoverschrijdingen bij projecten, zullen het overheidstekort voor het begrotingsjaar 2025-2026 naar verwachting echter aanzienlijk vergroten.

Op middellange termijn en in het kader van een overeenkomst met het IMF heeft Rwanda zich sinds 2023 verbonden tot een traject van begrotingsconsolidatie, met als doel het overheidstekort tegen 2030 geleidelijk terug te dringen tot 3% van het bbp door middel van twee belangrijke maatregelen: de hervorming van de pensioenpremies en een geleidelijke hervorming van het belastingstelsel. Sinds 1 januari 2025 is het pensioenpremiepercentage verdubbeld, van 6% naar 12% van het brutosalaris, en wordt dit gelijkelijk verdeeld tussen werkgevers en werknemers. Dit tarief zal vervolgens vanaf 2027 met twee procentpunten per jaar stijgen om in 2030 20% te bereiken, teneinde de houdbaarheid van het Rwandese socialezekerheidsstelsel te waarborgen. Tegelijkertijd zal tussen 2025 en 2030 geleidelijk een ambitieuze belastinghervorming worden doorgevoerd. Deze hervorming heeft tot doel de belastinggrondslag te verbreden door de belastingheffing op niet-aangegeven activiteiten te verbeteren, bepaalde btw-vrijstellingen geleidelijk af te schaffen (met name op telefoons, hybride voertuigen, bier en vervoersdiensten), de stimuleringsmaatregelen op het gebied van inkomstenbelasting te stroomlijnen om de aantrekkelijkheid van particuliere investeringen te vergroten, en btw op fossiele brandstoffen in te voeren, met het oog op de bestrijding van vervuiling en broeikasgasemissies. De overheidsschuld, die ongeveer 80 % van het bbp bedraagt, zal naar verwachting in 2026 blijven stijgen, opnieuw als gevolg van investeringen. Ongeveer 80 % van de overheidsschuld of de door de overheid gegarandeerde schuld van Rwanda is verschuldigd aan buitenlandse crediteuren, waarvan driekwart multilaterale crediteuren zijn, en het grootste deel daarvan is afkomstig van zeer concessionele financiering van de Wereldbank.

Op extern vlak vertoont de lopende rekening structureel een groot tekort, dat naar verwachting in 2025 en 2026 verder zal toenemen. De export zal worden ondersteund door de landbouwproductie, de ontwikkeling van de verwerking van delfstoffen, het toerisme en de voortdurende aanpassing van de reële effectieve wisselkoers. De invoer in verband met het luchthavenproject in Kigali, de afhankelijkheid van voedsel en energie, en de uitgaven om de infrastructuur beter bestand te maken tegen klimaatgebeurtenissen zullen het handelstekort echter op hetzelfde niveau houden als in 2024. Hogere rentebetalingen op commerciële leningen en verminderde internationale hulp zullen de druk op de lopende rekening eveneens vergroten. Dit tekort zal worden gefinancierd door verbeteringen in de financiële rekening, met name door toegenomen directe buitenlandse investeringen (FDI), onder meer uit Qatar, dat de bouw van de luchthaven medefinanciert.

Binnenlandse politieke stabiliteit en regionale spanningen

Paul Kagame, sinds 2000 president van het land, werd op 15 juli 2024 – zoals te verwachten was – herkozen met meer dan 99% van de stemmen. Hoewel hij regelmatig wordt beschuldigd van het de kop indrukken van afwijkende meningen – tegenstanders worden vaak gearresteerd – wordt hij ook geprezen voor het herstel van de burgerlijke vrede, de politieke stabiliteit en de aanzienlijke vermindering van de armoede (43% in 2023 vergeleken met 75% in 2000). Op regionaal vlak voert Rwanda een actief buitenlands beleid, gekenmerkt door talrijke militaire interventies, waarbij veiligheids-, diplomatieke en economische kwesties met elkaar worden verweven. Kigali is sinds 2012 betrokken bij het Kivu-conflict in het oosten van de DRC, door zijn steun aan de M23 – een gewapende groepering die beweert de verdediger van de Congolese Tutsi’s te zijn – en door de aanwezigheid van zijn troepen, wat door de VN is bevestigd. De interventie is in de eerste plaats ingegeven door veiligheidsmotieven, met als doel de FDLR te neutraliseren, een gewapende Hutu-groep die na de genocide op de Tutsi’s in 1994 uit Rwanda is gevlucht om haar toevlucht te zoeken in Oost-Zaïre. Ten tweede is de interventie gericht op de rivaliteit met Oeganda en Burundi, geleid door Hutu’s, die eveneens militair aanwezig zijn in het gebied. Ten slotte is het erop gericht de controle over strategische delfstoffen zoals coltan te waarborgen. Het vredesakkoord dat in juni 2025 onder druk van de VS in Washington met de DRC werd ondertekend, voorziet in een terugtrekking van de Rwandese troepen en trilaterale samenwerking op het gebied van mijnbouw (DRC-Rwanda-VS), maar de uitvoering ervan blijft onzeker. Tegelijkertijd vonden in Doha onder bemiddeling van Qatar aanvullende onderhandelingen plaats tussen de DRC en de M23. De gesprekken resulteerden in juli 2025 in een intentieverklaring die onder meer een toezegging bevatte voor een permanent staakt-het-vuren en formele onderhandelingen over een alomvattend vredesakkoord dat uiterlijk op 8 augustus 2025 moet worden ondertekend, evenals een stappenplan voor het herstel van het staatsgezag in het oosten van de DRC.

Tegelijkertijd breidt Rwanda zijn invloed in Afrika uit via multilaterale en bilaterale militaire operaties die gericht zijn op machtsprojectie en het behalen van diplomatieke voordelen. Rwanda verleent militaire steun aan de regering van de Centraal-Afrikaanse Republiek, zowel via MINUSCA (VN-vredesmissie) als via bilaterale overeenkomsten, in ruil voor concessies in de mijnbouw- en landbouwsector. In Mozambique vechten Rwandese troepen in de frontlinies tegen de islamistische opstand in Cabo Delgado, waardoor zij indirect internationale gasinvesteringen veiligstellen. Dit levert het land financiële steun op van de Europese Unie. Ten slotte neemt Rwanda deel aan de VN-missie (UNMISS) in Zuid-Soedan.

Laatst bijgewerkt: juli 2025