Noorwegen

Stabiele groei in de particuliere en publieke sector

In 2025 zal de Noorse economie naar verwachting in een krachtig tempo groeien, ondersteund door een combinatie van stijgende particuliere consumptie, hogere overheidsuitgaven en toegenomen activiteit in de koolwaterstofsector. Het herstel van de particuliere consumptie wordt deels aangedreven door welvaartseffecten als gevolg van hogere huizenprijzen, waardoor de financiële positie van huishoudens is versterkt. Tegelijkertijd blijven de overheidsuitgaven ondersteunend werken, terwijl de energiesector profiteert van aanhoudende activiteiten in de koolwaterstofsector.

Er blijven echter risico's bestaan. De sterke loongroei, aangewakkerd door aanhoudende tekorten aan arbeidskrachten in bepaalde sectoren, blijft inflatoire druk uitoefenen. Dit beperkt het vermogen van de centrale bank om de rente fors te verlagen; de verwachtingen wijzen momenteel op ongeveer twee renteverlagingen van 25 basispunten in de loop van het jaar. De krappe arbeidsmarkt en de aanhoudende zorgen over de inflatie zouden de periode van restrictief monetair beleid kunnen verlengen.

In 2025 zal het aantal faillissementen in Noorwegen naar verwachting stijgen, wat een weerspiegeling is van een voortdurende normalisatie na een langdurige periode van lagere cijfers. Hoewel deze stijging aanzienlijk lijkt, blijft het absolute aantal faillissementen binnen historische niveaus en zou dit geen teken moeten zijn van een alarmerende golf van bedrijfsfaillissementen. Tegelijkertijd zullen hogere kosten druk uitoefenen op bedrijven, wat bijdraagt aan de stijging van het aantal faillissementen. De loongroei blijft hoog, terwijl de energieprijzen een uitdaging blijven voor kostenintensieve sectoren. De sterke economische activiteit zou het totale aantal faillissementen echter op een beheersbaar niveau moeten houden.

Handelsbalans gesteund door de koolwaterstofsector

In 2025 zal het saldo op de lopende rekening van Noorwegen naar verwachting licht afnemen, hoewel het gekenmerkt zal blijven door een aanzienlijk overschot op de goederenbalans, voornamelijk gedreven door de export van koolwaterstoffen. Hoewel de productie van koolwaterstoffen naar verwachting sterk zal blijven, kan de totale handelsbalans enigszins afvlakken. Ondertussen zal de dienstenbalans waarschijnlijk een vergelijkbaar tekort blijven vertonen of een lichte stijging laten zien. Een belangrijk kenmerk van de externe positie van Noorwegen blijft de consistent hoge balans van inkomsten en lopende overdrachten, ondersteund door opbrengsten uit zijn aanzienlijke buitenlandse activa, waaronder ’s werelds grootste staatsinvesteringsfonds.

De overheidsbalans van Noorwegen zal naar verwachting robuust blijven, met een aanhoudend sterk overschot ondanks stijgende overheidsuitgaven. Hogere inkomsten, met name uit de koolwaterstofsector, zullen de toegenomen uitgaven compenseren, waardoor de overheidsschuld grotendeels ongewijzigd blijft. Dit weerspiegelt de stabiele begrotingspositie van het land, hoewel de economie op het vasteland, net als in voorgaande jaren, een tekort zou blijven vertonen zonder de olie- en gasproductie en de daarmee samenhangende belastinginkomsten en overdrachten uit het fonds.

In het najaar wordt een spannende verkiezingsstrijd verwacht

De volgende parlementsverkiezingen, gepland voor september 2025, zullen van groot belang zijn. De huidige regering trad begin dit jaar aan nadat de Centrumpartij – een agrarische, EU-sceptische partij – de vorige coalitie had verlaten vanwege meningsverschillen over de toekomstige relatie van Noorwegen met de EU, met name op het gebied van het energiebeleid. Als gevolg daarvan regeert de Arbeiderspartij nu alleen, waarbij voormalig premier en NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg is teruggekeerd als minister van Financiën. Sinds de breuk en de terugkeer van Stoltenberg heeft de Arbeiderspartij een opleving in de peilingen gekend, waardoor de uitkomst van de herfstverkiezingen steeds onzekerder wordt.

De externe politieke onzekerheid blijft in 2025 een belangrijk thema in Noorwegen, aangezien verschuivende mondiale dynamieken het land dwingen zijn strategische prioriteiten te herzien. De komst van de nieuwe Amerikaanse regering op het internationale toneel heeft de druk op Noorwegen vergroot om de defensie-uitgaven te verhogen, zijn NAVO-verplichtingen te versterken en tegelijkertijd discussies op gang te brengen over grotere zelfredzaamheid. Tegelijkertijd heroverweegt Noorwegen zijn relatie met de EU – niet alleen wat betreft veiligheidssamenwerking, maar ook met betrekking tot zijn rol als belangrijke energieleverancier. Deze veranderende geopolitieke overwegingen geven vorm aan zowel het defensiebeleid als het kader voor de energiebanden van Noorwegen met Europa.

Betaling

Bankoverschrijvingen zijn veruit de meest gebruikte betaalmethode. Alle toonaangevende Noorse banken maken gebruik van het elektronische BIC/SWIFT-netwerk, dat een goedkope, flexibele en snelle dienst voor internationale geldoverboekingen biedt.

Het centraliseren van rekeningen, gebaseerd op een gecentraliseerd lokaal incassosysteem en een vereenvoudigd beheer van geldovermakingen, is eveneens een relatief gangbare praktijk.

Elektronische betalingen, waarbij betalingsopdrachten via de website van de bank van de klant worden uitgevoerd, worden op grote schaal gebruikt.

Wissels en cheques worden niet op grote schaal gebruikt en worden ook niet aanbevolen, aangezien ze aan een aantal formele vereisten moeten voldoen om geldig te zijn. Bovendien weigeren crediteuren vaak cheques als betaalmiddel te accepteren. In de regel dienen beide instrumenten voornamelijk om het bestaan van een schuld aan te tonen.

Daarentegen komen schuldbekentenissen (gjeldsbrev) veel vaker voor in handelstransacties en bieden zij betere garanties wanneer zij gepaard gaan met een ondubbelzinnige erkenning van het verschuldigde bedrag, waardoor de begunstigde in geval van latere wanbetaling een executoriale titel kan verkrijgen van een bevoegde rechtbank.

Incasso

Minimale fase

Het incassoproces begint met het verzenden van een aanmaning aan de debiteur waarin wordt geëist dat hij de hoofdsom, vermeerderd met eventuele contractueel overeengekomen renteboetes, binnen 14 dagen betaalt.

Wanneer een overeenkomst geen specifieke boeteclausule bevat, begint de rente te lopen 30 dagen nadat de schuldeiser een betalingsaanmaning heeft betekend en wordt deze, sinds 2004, berekend op basis van de basisrentevoet die door de Noorse Centrale Bank (Norges Bank) die van kracht is op 1 januari of 1 juli van het betreffende jaar, verhoogd met acht procentpunten.

Bij gebrek aan betaling of een schikking kunnen schuldeisers zich wenden tot de Verzoeningsraad (Forliksrådet), een quasi-bestuurlijk orgaan. Om van deze procedure gebruik te kunnen maken, moeten schuldeisers documenten indienen ter staving van hun vordering, die in Noorse kronen moet zijn uitgedrukt.

De Verzoeningsraad geeft de schuldenaar vervolgens een korte termijn om op de ingediende vordering te reageren, alvorens de partijen te horen, hetzij persoonlijk, hetzij via hun officiële vertegenwoordigers (stevnevitne). In deze fase van de procedure is de aanwezigheid van advocaten niet systematisch vereist. De bereikte overeenkomst is op dezelfde wijze afdwingbaar als een vonnis.

Gerechtelijke procedure

Indien er geen schikking tot stand komt, wordt de zaak ter behandeling doorverwezen naar de rechtbank van eerste aanleg. Voor vorderingen die geldig worden bevonden, heeft de bemiddelingsraad echter de bevoegdheid om een beslissing te nemen die de kracht van een rechterlijke uitspraak heeft.

Een zaak die naar de hogere rechtbank wordt doorverwezen, begint met een dagvaarding om voor de gemeentelijke of districtsrechtbank te verschijnen. De dagvaarding wordt aan de schuldenaar betekend, vergezeld van een bevel om de rechtbank in kennis te stellen van zijn voornemen om zich te verdedigen, indien hij dat wenst.

Wanneer een verweerder niet binnen de voorgeschreven termijn (ongeveer drie weken) op de dagvaarding reageert of niet op de zitting verschijnt, wijst de Raad een verstekvonnis uit, dat eveneens de kracht van een rechterlijke uitspraak heeft. De duur van de procedure varieert van rechtbank tot rechtbank.

Complexere of betwiste vorderingen worden behandeld door de rechtbank van eerste aanleg (tingrett). De plenaire procedure van deze rechtbank is gebaseerd op mondelinge getuigenverklaringen en schriftelijke stukken. De rechtbank onderzoekt de argumenten en hoort de getuigen van de partijen alvorens een vonnis te vellen.

Noorwegen kent geen systeem van handelsrechtbanken, maar de rechtbank van eerste aanleg is bevoegd om zaken betreffende de vervreemding van kapitaalgoederen, erfopvolging en insolventieprocedures te behandelen.

0

0

0

Tenuitvoerlegging van een rechterlijke beslissing

Een binnenlands vonnis is tien jaar lang uitvoerbaar als het in kracht van gewijsde is gegaan. Indien de schuldenaar het vonnis niet nakomt, kan de schuldeiser de tenuitvoerleggingsautoriteiten verzoeken om gedwongen tenuitvoerlegging van het vonnis, waarna deze beslag zullen leggen op de activa en gelden van de schuldenaar.

Hoewel Noorwegen geen deel uitmaakt van de EU, worden er voor vonnissen die zijn gewezen door EU-landen, zoals EU-betalingsbevelen of het Europees executiebevel, bijzondere en gunstige tenuitvoerleggingsmechanismen toegepast in het kader van het „Brussel-stelsel“. Beslissingen van niet-EU-lidstaten worden op basis van wederkerigheid ten uitvoer gelegd, mits het land van herkomst partij is bij een bilaterale of multilaterale overeenkomst met Noorwegen.

Insolventieprocedures

BUITENGERECHTELIJKE PROCEDURES

Particuliere, niet-gerechtelijk begeleide reorganisaties komen in Noorwegen veel voor, ook al zijn ze niet bij wet geregeld. Debiteuren en crediteuren zijn vrij om elke soort regeling te treffen, maar in de praktijk wordt vaak de Wet op de schuldsanering en het faillissement toegepast. Een derde partij (een advocaat of een accountant) kan het proces begeleiden indien de partijen dat wensen.

HERSTRUCTURERING VAN DE SCHULD

Deze procedure kan alleen worden gestart door een schuldenaar die daartoe bereid is. Zijn financiële situatie wordt beoordeeld door een door de rechtbank aangestelde toezichtcommissie en er wordt een voorstel voor een akkoord opgesteld. Indien de rechtbank hiermee instemt, zullen een akkoordcommissie en een door de rechtbank aangestelde curator de bedrijfsvoering van de schuldenaar beheren en een akkoord opstellen. Een schuldsaneringsprocedure kan leiden tot een voltooide schuldsanering, een akkoord of de inleiding van een faillissementsprocedure.

FAILLISSEMENTSPROCEDURES

Een faillissementsprocedure kan bij rechterlijke beslissing worden geopend, hetzij op verzoek van de schuldenaar, hetzij op verzoek van een schuldeiser. Deze laatste moet instaan voor de kosten van de procedure. De rechtbank benoemt een curator en beoordeelt of er behoefte is aan een crediteurencommissie alvorens een faillissementsvonnis uit te spreken, en geeft de schuldeisers de tijd om hun vordering in te dienen (drie tot zes weken). Alle activa van de schuldenaar worden in beslag genomen, de schuld wordt vastgesteld en er wordt een lijst van erkende vorderingen opgesteld.

Indien er geen schikking tot stand komt, wordt de zaak ter behandeling doorverwezen naar de rechtbank van eerste aanleg. Voor vorderingen die geldig worden bevonden, heeft de bemiddelingsraad echter de bevoegdheid om een beslissing te nemen die de kracht van een rechterlijke uitspraak heeft. Een zaak die naar de hogere rechtbank wordt verwezen, begint met een dagvaarding om voor de gemeentelijke of districtsrechtbank te verschijnen. De dagvaarding wordt aan de schuldenaar betekend, vergezeld van een bevel om de rechtbank in kennis te stellen van zijn voornemen om zich te verdedigen, indien hij dat wenst.

Wanneer een verweerder niet binnen de voorgeschreven termijn (ongeveer drie weken) op de dagvaarding reageert of niet op de zitting verschijnt, wijst de Raad een verstekvonnis uit, dat eveneens de kracht van een rechterlijke uitspraak heeft. De duur van de procedure varieert van rechtbank tot rechtbank.

Complexere of betwiste vorderingen worden behandeld door de rechtbank van eerste aanleg (tingrett). De plenaire procedure van deze rechtbank is gebaseerd op mondelinge getuigenverklaringen en schriftelijke stukken. De rechtbank onderzoekt de argumenten en hoort de getuigen van de partijen alvorens een vonnis te vellen.

Noorwegen kent geen systeem van handelsrechtbanken, maar de rechtbank van eerste aanleg is bevoegd om zaken betreffende de vervreemding van kapitaalgoederen, erfopvolging en insolventieprocedures te behandelen.

Laatst bijgewerkt: maart 2025