Jamaica

Terugkeer naar groei, grotendeels afhankelijk van de Amerikaanse economie

De Jamaicaanse economie raakte in 2024 in een recessie toen orkaan Beryl (juli) en storm Rafael (november) leidden tot een daling van de particuliere consumptie en een verslechtering van de netto-uitvoer. In het derde kwartaal werd de mijnbouwsector bijzonder hard getroffen door een daling van de export van aluminiumoxide (-20% op jaarbasis) en bauxiet (-28%).

De economische activiteit zal zich in 2025 herstellen, aangedreven door een herstel van de particuliere consumptie, gestimuleerd door het dynamische toerisme (22% van het bbp in 2024), uitgaven in de aanloop naar de verkiezingen en desinflatie. Na een piek van 6,5% in augustus 2024 als gevolg van een door een orkaan veroorzaakte prijsstijging, daalde de inflatie eind 2024 tot 5%, het midden van de doelbandbreedte van de Bank of Jamaica (BoJ) (4,0% - 6,0%). De BoJ verlaagde haar basisrente vanaf augustus 2024 geleidelijk (van 7% naar 6,75%) tot 6% in maart 2025. De consumptie zal ook profiteren van de sterke arbeidsmarkt, met een werkloosheid op een historisch laag niveau (3,5% in oktober 2024 vergeleken met 5,4% in het eerste kwartaal). De economische vertraging in de VS zou echter een rem kunnen zetten op het toerisme (50% van de bezoekers in 2024) en de geldovermakingen (17,4% van het bbp; 65% afkomstig uit de VS in 2024). Het strengere migratiebeleid van de regering-Trump en de dreiging die dit vormt voor in de VS verblijvende Jamaicanen (1 miljoen mensen, waaronder 5.100 die met uitzetting worden bedreigd), zouden deze geldovermakingen eveneens kunnen afremmen. Bovendien zal de overheidsconsumptie worden beperkt door begrotingsconsolidatiemaatregelen. Buitenlandse en binnenlandse particuliere investeringen zullen robuust blijven, aangedreven door lopende toeristische projecten en maatregelen die de regering in november 2024 heeft aangekondigd. Deze omvatten een belastingvermindering voor investeringen in gebieden met lage inkomens en de oprichting van een fonds dat bestemd is voor infrastructuurprojecten in het kader van publiek-private samenwerking (PPS).

De export van landbouwproducten zal zich in 2025 herstellen, terwijl de mijnbouwsector (43% van de totale export in 2023) zal profiteren van de hervatting van de activiteiten bij de aluminiumfabriek van JAMALCO en de bauxietfabriek van WINDALCO. Jamaica zal echter te maken krijgen met de nieuwe handelsbarrières van de regering-Trump. Ook al geldt het in maart 2025 opgelegde tarief van 25% op aluminium niet voor bauxiet en aluminium, vormt het invoerrecht van 10%, dat sinds begin april op de overige invoer van het eiland van toepassing is, een risico gezien de afhankelijkheid van de VS (de belangrijkste afnemer, goed voor 47% van de uitvoer in 2023). De belangrijkste producten die naar de VS worden geëxporteerd zijn aluminium (96% van de productie is bestemd voor de VS) en suiker (79% wordt naar de VS geëxporteerd), koffie en bananen.

Begrotingsbezuinigingen worden voortgezet

Het begrotingsoverschot is in het boekjaar 2024-25 verbeterd dankzij uitgavenbeheersing en hogere niet-fiscale inkomsten als gevolg van de securitisatietransactie van de luchthavenactiva van de NMIA. De regering heeft zich ertoe verbonden de begroting voor het boekjaar 2025-2026 in evenwicht te brengen, waarbij de begroting met 810 miljoen USD zal worden verlaagd ten opzichte van 2023-2024. Ten eerste zullen de uitgaven in 2025-2026 dalen tot 30,5% van het bbp, tegenover 30,7% in 2024-2025, een daling die voornamelijk toe te schrijven is aan de afname van de kosten voor schuldendienst (29% van de totale uitgaven in 2024-2025 tegenover 35% in 2025-2026). Prioriteit zal worden gegeven aan de in 2022 gestarte hervorming van de publieke sector (39,5% van de uitgaven), die betrekking heeft op de hervorming van het beloningssysteem en de vereenvoudiging van de salarisschalen. De kapitaaluitgaven (5 % van de uitgaven) zullen worden gebruikt voor de financiering van reeds lopende infrastructuurprojecten (het zuidelijke kustwegproject, de ringweg rond Montego Bay, enz.). Tegelijkertijd zullen de inkomsten dalen (30,6% van het bbp in 2025-2026) als gevolg van een afname van de niet-fiscale inkomsten na het hoge niveau in 2024-2025. De begroting omvat maatregelen ter ondersteuning van huishoudens en bedrijven. Zo zal de inkomstenbelastingdrempel over een periode van drie jaar geleidelijk worden verhoogd. Voor ingezeten klanten wordt een verlaging van het belastingtarief op elektriciteitsverbruik ingevoerd. Er zijn nog andere maatregelen gepland, zoals een verlaging van de belasting op gewone dividenden voor niet-ingezeten bedrijven en particulieren.

Wat de uitslag van de verkiezingen ook moge zijn, door een groot primair overschot (6% van het bbp in 2024/25) te handhaven, blijft de regering zich inzetten voor de doelstelling om de overheidsschuldquote tegen 2027-2028 onder de 60% van het bbp te brengen. Het aandeel van de begroting dat aan rentebetalingen wordt besteed, is daardoor gedaald (14 % van de totale uitgaven in 2025-2026, vergeleken met 19 % in 2021-2022). De buitenlandse schuld bedraagt 63 % van het totaal (februari 2024), waarvan 95 % in USD luidt. Particuliere crediteuren, voornamelijk obligatiehouders, bezitten 55 %, terwijl multilaterale crediteuren 37 % in handen hebben.

Het overschot op de lopende rekening is in 2024 afgenomen. Weersomstandigheden leidden tot een daling van het aantal toeristen en een toename van het handelstekort (23,5% van het bbp in 2024). Naast de invoer in verband met de wederopbouw was er sprake van een daling van de export uit de mijnbouw en de landbouw. De geldovermakingen van expats daalden licht (-0,4% ten opzichte van 2023), waarmee ze voor het derde jaar op rij een daling lieten zien, maar bleven boven het niveau van vóór de pandemie. Ondanks de verwachte daling van de energiekosten en de veerkracht van het toerisme – ook al zal dit laatste waarschijnlijk worden beïnvloed door de economische vertraging in de VS – zal het overschot op de lopende rekening in 2025 opnieuw afnemen. De afnemende vraag vanuit de VS zal de export drukken, terwijl de geldovermakingen van expats waarschijnlijk zullen lijden, niet alleen onder een zwakkere economische situatie in de VS, maar ook onder een strenger migratiebeleid. De deviezenreserves zullen op een comfortabel niveau blijven en 5,5 maanden aan invoer dekken. Ze stegen in 2024 met bijna 825 miljoen USD tot 5,6 miljard USD aan het einde van het jaar.

Opkomst van de oppositie en aanhoudende criminaliteit naarmate de verkiezingen naderen

Ondanks een recordaantal niet-stemmers (63%) won de centrumrechtse Labour Party (JLP), die sinds 2016 aan de macht is en wordt geleid door premier Andrew Holness, 49 van de 63 zetels bij de algemene verkiezingen van september 2020. Nu de volgende algemene verkiezingen gepland staan voor september 2025, lijken de vooruitzichten op een herverkiezing van de JLP onzeker. De People’s National Party (PNP), de belangrijkste centrumlinkse oppositiepartij onder leiding van Mark Golding, lijkt terrein te winnen. Volgens een peiling van januari 2025 door het lokale instituut Don Anderson behaalde de PNP 35,4% van de stemintenties, tegenover 30,7% voor de JLP. Bovendien heeft de JLP bij de gemeenteraadsverkiezingen van februari 2024 de controle over de felbegeerde Kingston and St. Andrew Municipal Corporation herwonnen. Verschillende factoren kunnen worden aangewezen als oorzaak van de afbrokkelende steun voor de regering, met name de inflatie, die de ontevredenheid blijft aanwakkeren. Bovenal blijft onveiligheid een grote zorg. Hoewel het totale aantal moorden is gedaald van 1.399 in 2023 naar 1.139 in 2024, heeft Jamaica nog steeds een van de hoogste moordcijfers ter wereld (40 per 100.000 inwoners). De autoriteiten hebben drastische maatregelen genomen, waaronder het afkondigen van de noodtoestand (november 2022) over een groot deel van het eiland en het invoeren van strengere straffen voor het bezit van vuurwapens. Dit beleid werd aangescherpt na schietpartijen tussen bendes in augustus 2024, wat leidde tot het instellen van een nachtelijke avondklok gedurende 14 dagen. Om de opflakkering van de bendeoorlogen het hoofd te bieden, zijn er ook regionale inspanningen geleverd om deze te bestrijden (de Caribische Gemeenschap, CARICOM, en de Organisatie van Amerikaanse Staten).

Op het gebied van buitenlands beleid onderhoudt Jamaica zijn sterke banden met de VS, zijn belangrijkste handelspartner. Deze samenwerking komt tot uiting in een nauwe samenwerking in de strijd tegen wapen- en drugshandel. De protectionistische maatregelen en het strenge migratiebeleid van de regering-Trump zouden de bilaterale betrekkingen echter kunnen beïnvloeden. Daarnaast blijft Jamaica zijn economische betrekkingen met China verder uitbouwen na de toetreding tot het „New Silk Roads“-initiatief in 2019, waardoor het land heeft kunnen profiteren van Chinese investeringen, met name in de infrastructuur.

Laatst bijgewerkt: april 2025