Suriname

Het economisch herstel zet zich voort dankzij hernieuwde investeringen in de oliesector

Na de diepe recessie als gevolg van de Covid-19-pandemie vertoont de economie sinds 2022 een gematigd herstel, dat in 2024 aan kracht heeft gewonnen. Goud, dat van oudsher het grootste deel van de export uitmaakt, blijft de netto-exportinkomsten ondersteunen, aangezien de prijs en de vraag hoog blijven. Bovendien werd de groei voornamelijk aangedreven door de particuliere consumptie, aangezien een strakker monetair beleid en lagere grondstofprijzen de inflatie aanzienlijk hebben teruggedrongen, waardoor het reële inkomen van huishoudens is gestegen.

Voor 2025 wordt verwacht dat het economisch herstel zich zal voortzetten. Nu het definitieve investeringsbesluit in oktober 2024 is aangekondigd, zullen de werkzaamheden van start gaan in het nieuwe offshoreveld GranMorgu (Blok 58), waar de olieproductie naar verwachting in 2028 van start zal gaan. TotalEnergies en zijn partners zijn van plan om tussen 2025 en 2028 ongeveer 10,5 miljard USD te investeren, wat verdere investeringen zal stimuleren, met name in infrastructuur. Ten slotte zullen het strakke monetaire beleid, met een lage creatie van reservegeld, en de begrotingsconsolidatie in het kader van de Extended Credit Facility van het IMF de inflatoire druk blijven verminderen. Een verdere daling van de wereldwijde voedsel- en energieprijzen, in combinatie met een sterke munt, zou eveneens moeten bijdragen aan het terugdringen van de inflatiedruk. De druk zal echter hoog genoeg blijven om de koopkracht van huishoudens te beïnvloeden en de particuliere consumptie te remmen. Gelukkig zullen sommige diensten die verband houden met de olie- en gasontwikkeling, waaronder de toegenomen detailhandelsactiviteit in de hoofdstad, een deel van de bevolking enige steun bieden.

Schuldsanering bijna afgerond en begrotingsconsolidatie in volle gang

Na een wanbetaling eind 2020 tegen de achtergrond van de waardevermindering van de Surinaamse dollar en de economische neergang, werden de schuldonderhandelingen in juni 2022 afgesloten met een herschikkingsovereenkomst met de Club van Parijs, waarbij de aflossingen tot 2028 werden opgeschort en vergelijkbare voorwaarden voor andere crediteuren werden vastgesteld. Er zijn bilaterale overeenkomsten gesloten met alle leden van de Club van Parijs en met India, terwijl de onderhandelingen met China (dat 11,5% van de staatsschuld in handen heeft) de laatste fase hebben bereikt. Suriname heeft in november 2024 een schuldherschikkingsovereenkomst met China ondertekend, die betrekking heeft op verplichtingen jegens de Exim Bank en de Industrial and Commercial Bank of China; de eerste aflossingen vonden in dezelfde maand plaats. Een principeakkoord met obligatiehouders die 96% van de particuliere commerciële schuld vertegenwoordigen, voorziet in een nominale korting van 25% en een rentevoet van 4,95% tot januari 2026, waarna de couponrente zal stijgen tot 7,95%. Daarnaast zijn achterstallige betalingen aan andere crediteuren, waaronder binnenlandse, reeds voldaan. Opvallend is dat de overeenkomsten terugvorderingsbepalingen bevatten met betrekking tot toekomstige olieontwikkelingen, die zorgen voor mogelijke aanpassingen op basis van de economische prestaties van Suriname.

Het IMF heeft in het kader van een Extended Credit Facility 690 miljoen USD verstrekt over een periode van drie jaar (2022-2025), op voorwaarde dat er begrotingsconsolidatie en structurele hervormingen plaatsvinden. Belangrijke maatregelen waren onder meer de uitbreiding van de btw-heffing tot ten minste 60% van de consumptie van huishoudens en de geleidelijke afbouw van energiesubsidies, die de inkomsten hebben verhoogd en mogelijk zouden kunnen bijdragen aan een begrotingsevenwicht in 2025, hoewel hoge sociale uitgaven kwetsbare huishoudens blijven compenseren voor de afbouw van subsidies. Bovendien heeft een langdurige droogte sinds 2022 de autoriteiten gedwongen om steun te verlenen aan rijsttelers en de productiekosten van elektriciteit te verhogen. Voor de toekomst zou de voltooiing van de schuldherstructurering en andere hervormingen de houdbaarheid van de schuld en de algehele begrotingssituatie moeten verbeteren. Het aanscherpen van begrotingsregels zal ook van essentieel belang zijn, aangezien de olie-inkomsten de komende jaren aanzienlijk zullen stijgen.

Het overschot op de lopende rekening is in 2024 afgenomen doordat de stijgende invoer sneller groeide dan de robuuste goudexport. Vooruitkijkend naar 2025 zal de importdruk naar verwachting verder toenemen, aangedreven door de ontwikkeling van het offshoreveld. Dit zal echter grotendeels worden gecompenseerd door een overeenkomstige toename van directe buitenlandse investeringen (DBI) in verband met olie-exploratie, wat duidt op een overschot op de lopende rekening dat vergelijkbaar is met dat van 2024, als de olie-inkomsten buiten beschouwing worden gelaten. Ondertussen blijven aanzienlijke geldovermakingen van de grote diaspora van het land – die voornamelijk in Nederland woont en goed is voor ongeveer 4-5% van het bbp – in combinatie met een geleidelijke verbetering van de exportprestaties, externe steun bieden. Ten slotte zijn de deviezenreserves toegenomen (goed voor 7 maanden import), aangezien de centrale bank heeft afgezien van interventies op de valutamarkt.

Omstreden verkiezingen te midden van bezuinigingen en sociale onrust

De Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP), die van oudsher de Indo-Surinaamse bevolking vertegenwoordigt maar erin geslaagd is haar etnische dimensie te elimineren, werd bij de parlementsverkiezingen van mei 2020 de grootste partij van het land. De VHP leidt een coalitie die de regering een meerderheid bezorgde, met 30 van de 51 zetels. President Chan Santokhi (VHP), die in juli 2020 door de regeringscoalitie werd benoemd, zet zich in voor de doorvoering van impopulaire structurele hervormingen om het land voor te bereiden op de oliewinning. Hoewel de grootschalige protesten van 2023 zich in 2024 niet hebben herhaald, blijft sociale instabiliteit het grootste politieke risico voor het land. Aanhoudend hoge inflatie en door het IMF opgelegde bezuinigingsmaatregelen blijven belangrijke aanleidingen voor mogelijke onrust.

In deze context kunnen de komende algemene verkiezingen, gepland voor mei 2025, een omstreden gebeurtenis worden. Voordat de stemming begon, heeft het Surinaamse parlement met succes de kieswet gewijzigd van een districtsstelsel naar evenredige vertegenwoordiging, wat vertragingen bij de verkiezingen zou moeten voorkomen. Gezien de bestaande sociale instabiliteit in het land kunnen corruptieschandalen of beschuldigingen in de aanloop naar de verkiezingsdag echter protesten en onrust uitlokken. Er is een gebrek aan peilingen in Suriname, waardoor het moeilijk is om de uitslag van de verkiezingen te voorspellen. De economische uitdagingen en de hoge inflatie van het land zullen het naar verwachting moeilijk maken voor de regerende partij om aan de macht te blijven, waarbij de linksgeoriënteerde Nationale Democratische Partij (NDP) mogelijk de volgende regering zal leiden. De banden van de NDP met de controversiële voormalige leider Desi Bouterse (die in december 2024 overleed en tien jaar lang had geregeerd voordat de VHP het roer overnam) kunnen echter een belemmering vormen voor het binnenhalen van stemmen. Daarnaast heeft de regerende regering aangekondigd dat zij elke volwassen burger een „Royalty Voor Iedereen” (RVI) uitkering ter waarde van 750 USD zal toekennen zodra zij royalty’s gaat innen uit de olieverkoop van Blok 58, een maatregel die de stemming onder de kiezers zou kunnen beïnvloeden. Een nieuwe coalitieregering is de meest waarschijnlijke uitkomst van de verkiezingen.

Wat het buitenlands beleid betreft, hebben Suriname en Guyana hun bilaterale banden de afgelopen jaren versterkt, voornamelijk gedreven door hun gedeelde belangen in olie- en gaswinning. Beide landen werken samen aan offshore-energieprojecten, waarmee ze economische integratie en regionale stabiliteit bevorderen. Naast energie hebben zij ook hun samenwerking op het gebied van infrastructuur, handel en veiligheid uitgebreid, met als doel de grensoverschrijdende verbindingen en de economische groei te verbeteren. Aanhoudende territoriale geschillen, zoals het omstreden Tigri-gebied, blijven echter gevoelige onderwerpen, hoewel diplomatieke inspanningen de spanningen in hun relatie grotendeels onder controle hebben gehouden.

Laatst bijgewerkt: maart 2025