Slovenië

Meer groei in 2025

De groei is beïnvloed door de oorlog in Oekraïne en de ernstige overstromingen van augustus 2023, maar zal in 2025 aantrekken en iets hoger uitvallen dan die van de Europese Unie (EU) als geheel. De particuliere consumptie (50% van het bbp) zal naar verwachting de belangrijkste motor blijven, ondersteund door een beheersbare inflatie en een aanhoudend sterke loongroei. Deze trend wordt versterkt door de hervorming van het loonstelsel in de publieke sector, die op 1 januari 2025 van kracht is geworden. De hervorming voorziet in een geleidelijke gemiddelde loonsverhoging van 25-30% tot 2028, waarbij de eerste van zes verhogingen dit jaar wordt doorgevoerd (voor veel werknemers ten minste 100 euro bruto). De arbeidsmarkt zal krap blijven tegen de achtergrond van een relatief lage werkloosheid (4,6% in december 2024) en een aanhoudend tekort aan arbeidskrachten in verschillende sleutelsectoren (automobielindustrie, gezondheidszorg, transport, ICT).

Verwacht wordt dat de Europese Centrale Bank (ECB) haar cyclus van monetaire versoepeling in 2025 zal voortzetten, waardoor de kredietvoorwaarden voor huishoudens en bedrijven zullen verbeteren. Het begrotingsbeleid zal zich richten op het consolideren van de overheidsfinanciën en tegelijkertijd de economie ondersteunen. Investeringen (21% van het bbp), voornamelijk overheidsinvesteringen, zullen blijven profiteren van het Herstel- en Veerkrachtplan (RRP), waarvoor in het kader van het Europese NextGenerationEU-programma tot 2026 nog steeds meer dan 60% van het totale toewijzingspakket beschikbaar is, wat neerkomt op 1,5 miljard euro. In dit kader zullen de investeringen in energie worden voortgezet, waarbij meer dan 150 miljoen euro is gereserveerd voor de modernisering van de elektriciteitsnetten in Ljubljana, Maribor en Celje, evenals voor spoorweginfrastructuurprojecten.

De productieactiviteit (31 % van het bbp), die sterk exportgericht is, zal worden aangedreven door de farmaceutische en elektronicasectoren, terwijl de automobielsector last zal blijven ondervinden van de zwakke prestaties van Duitsland, aangezien dit de belangrijkste handelspartner van Slovenië is. Slovenië is echter goed geïntegreerd in de Italiaanse en Zwitserse productieketens, wat diversificatiemogelijkheden en veerkracht biedt tegen schommelingen op de Europese markt. Bovendien zal de stabilisatie van de energieprijzen het herstel van energie-intensieve industrieën (metallurgie, chemie en papier) ondersteunen. Het toerisme (10% van het bbp) zal blijven bloeien, gestimuleerd door de benoeming van Nova Gorica tot Culturele Hoofdstad van Europa voor 2025 en door voortdurende investeringen.

Gezonde overheidsfinanciën

Ondanks inspanningen om de overheidsfinanciën te saneren, vertoonde het begrotingssaldo in 2024 nog steeds een tekort, voornamelijk als gevolg van de kosten voor de wederopbouw na de overstromingen. Er was echter sprake van een verbetering ten opzichte van 2023, dankzij hogere inkomsten, met name na de invoering van twee eenmalige belastingen: een tijdelijke verhoging van de vennootschapsbelasting van 19% naar 22% voor een periode van vijf jaar en een nieuwe belasting op bankactiva, vastgesteld op 0,2% van de totale bankactiva, eveneens voor vijf jaar. Tegelijkertijd vielen de uitgaven lager uit dan verwacht, dankzij een voorzichtig beheer en een efficiënte toewijzing van de wederopbouwmiddelen. In 2025 zal het tekort naar verwachting verder afnemen door de geleidelijke afbouw van energiesubsidies en aanvullende EU-financiering. De kosten in verband met loonsverhogingen, landbouw, ecologische en digitale transities, evenals defensie, zullen het begrotingssaldo echter in negatief gebied houden. De overheidsschuldquote, die grotendeels binnenlands is, zal blijven dalen na een piek van meer dan 80% in 2020. De lopende hervorming van de gezondheidszorg- en pensioenstelsels zou deze trend verder moeten ondersteunen.

Slovenië zal in 2025 een overschot op de lopende rekening blijven behouden, met een verwachte verbetering ten opzichte van 2024. Dit overschot wordt voornamelijk gedreven door sterke export (90 % van het bbp), met name in de dienstensector, waar toerisme en vervoer blijven profiteren van aanhoudende vraag op de Europese markten. De aanhoudende zwakte van de Duitse auto-industrie na de coronacrisis – een belangrijke partner voor Slovenië – zou echter nog verder kunnen worden verergerd door de invoering van Amerikaanse invoerheffingen. Anderzijds zal de farmaceutische sector, die grotendeels onaangetast blijft door internationale sancties en goed is voor meer dan 50% van de Sloveense export naar Rusland, naar verwachting de handelsprestaties van het land blijven ondersteunen. De instroom van directe buitenlandse investeringen (DBI) zal naar verwachting versnellen, gestimuleerd door recente wetgeving die de toegang voor buitenlandse investeerders vergemakkelijkt, met name door minder bureaucratie en de invoering van fiscale stimuleringsmaatregelen.

Het gebrek aan consensus over hervormingen zorgt voor een gespannen politieke situatie

De Vrijheidsbeweging (GS), een sociaal-liberale en milieupartij onder leiding van Robert Golob, won de algemene verkiezingen van april 2022 met 41 van de 90 zetels in de Nationale Assemblee. De partij vormde een linkse coalitie met de Sociaal-Democraten (7 zetels) en de Linkse Partij (5 zetels). De Sloveense Democratische Partij (SDS), een rechts-populistische partij, en Nieuw Slovenië, een christendemocratische partij, vormen de oppositie met respectievelijk 27 en 8 zetels. Hoewel de SDS vanwege toenemende meningsverschillen en controverses binnen de regering heeft opgeroepen tot vervroegde verkiezingen in 2025, zullen de verkiezingen naar verwachting zoals gepland plaatsvinden in april 2026.

Op sociaal vlak staat het land voor grote uitdagingen, met name op het gebied van de gezondheidszorg en de pensioenen, waar hervormingen nodig zijn als gevolg van demografische veranderingen. Deze hervormingen vorderen echter traag door een gebrek aan consensus binnen de regeringscoalitie en, in bredere zin, op nationaal niveau. Het gezondheidszorgstelsel heeft met name te kampen met personeelstekorten en lange wachttijden, terwijl de pensioenhervormingen blijven stagneren ondanks de urgentie die voortvloeit uit de vergrijzing van de bevolking. Deze kwesties komen bovenop andere aanhoudende sociale uitdagingen, zoals de grote loonkloof tussen mannen en vrouwen en de toenemende armoede onder de meest kwetsbare bevolkingsgroepen.

Op het gebied van het buitenlands beleid worden de betrekkingen met Kroatië gekenmerkt door spanningen over het grensgeschil betreffende de Baai van Piran. In oktober 2023 heeft Slovenië opnieuw politiecontroles aan de grenzen met Kroatië en Hongarije ingevoerd, onder verwijzing naar de georganiseerde misdaad en de escalerende spanningen in het Midden-Oosten, die van invloed zijn op de migratiestromen. Deze controles blijven ten minste tot juni 2025 van kracht en zullen waarschijnlijk worden verlengd.

Laatst bijgewerkt: februari 2025