Nicaragua

De economische activiteit wordt aangedreven door de consumptie, maar wordt afgeremd door het strengere beleid van de VS

De groei zal in 2025 vertragen onder invloed van de Amerikaanse tariefverhogingen vanaf augustus en de aanscherping van het Amerikaanse immigratiebeleid. De sterke geldovermakingen vanuit de VS die in het eerste kwartaal werden waargenomen, ingegeven door bezorgdheid onder Nicaraguaanse emigranten, zullen naar verwachting niet de rest van het jaar aanhouden.

In 2026 zal de economische activiteit naar verwachting opnieuw vertragen – en wel in een nog sneller tempo – naarmate de factoren die de groei in 2025 remmen, volledig tot uiting komen. Toegegeven, de particuliere consumptie (70% van het bbp) blijft de belangrijkste motor van de economie en profiteert van een gematigde inflatie, die zich aan de bovenkant van de door de Centrale Bank van Nicaragua (CBN) vastgestelde doelbandbreedte (3% +/- 1%) bevindt. In navolging van de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) heeft de CBN haar basisrente sinds eind 2024 driemaal verlaagd, waardoor deze in januari 2025 op 6,25% kwam te liggen en een positief verschil met de Fed behield. Verwacht wordt dat de CBN haar versoepelingsbeleid in lijn met de Fed zal voortzetten, waarbij verdere verlagingen worden verwacht tegen het einde van 2025 en begin 2026. Geldtransacties (26,6% van het bbp in 2024), waarvan 82,6% afkomstig is uit de VS, zullen de consumptie blijven ondersteunen. Niettemin zouden de geldtransacties van expats kunnen afnemen als gevolg van een strenger immigratiebeleid in de VS: ten eerste door de invoering van een Amerikaanse belasting van 1% op niet-bancaire overmakingen vanaf januari 2026, ten tweede door de intrekking van de tijdelijke verblijfsstatus van 532.000 onderdanen uit Midden-Amerika, waaronder Nicaragua, en ten slotte door de beveiliging van de grens met Mexico. Meer dan een miljoen Nicaraguaanse staatsburgers wonen in de VS, waaronder bijna 300.000 illegale immigranten. De overheidsinvesteringen zullen blijven groeien, met name in het kader van het Programma voor Overheidsinvesteringen (8,1% van het bbp in 2025), dat de bouwsector zal ondersteunen. Buitenlandse investeringen uit de VS en andere westerse landen zullen gematigd blijven, geremd door het slechte ondernemingsklimaat. De autoriteiten zullen de banden met China aanhalen, dat projecten financiert zoals de ombouw van een militaire luchthaven tot een civiele terminal (400 miljoen USD), zonne-energiecentrales en snelwegen. Dat gezegd hebbende, zal de overheidsconsumptie aan banden blijven door begrotingsbeperkingen, wat met name tot uiting komt in bezuinigingen op het ambtenarenapparaat en de concentratie van de uitgaven op steun aan exportbedrijven en terugkeerders uit de VS.

Hoewel de VS in 2024 goed waren voor 52% van de Nicaraguaanse export (de grootste afnemer), heeft de VS in augustus 2025 een invoerheffing van 18% ingesteld op goederen uit Nicaragua. Verschillende sectoren zijn hierdoor kwetsbaar, waaronder de kledingsector (20% van de totale export), aangezien Nicaragua de op één na grootste leverancier aan de VS is onder de CAFTA-DR-landen. Ook de export van elektrische bedrading voor de auto-industrie (10%), rundvleesproducten (10%) en premium sigaren (6,3% van het totaal, waarvan 78% bestemd is voor de VS) zal onder druk komen te staan. Een verlies aan concurrentievermogen ten opzichte van buurlanden waar lagere invoerrechten gelden, ligt in het verschiet. Daar komt nog bij dat de VS dreigen Nicaragua uit het CAFTA-DR-vrijhandelsverdrag te zetten. Ten slotte zal de toeristische sector onderontwikkeld blijven door de terughoudendheid van de regering en het lokale ondernemingsklimaat, wat investeerders afschrikt.

Gezonde overheidsfinanciën en een comfortabele externe positie

De regering voert een strikt begrotingsbeleid, dat zowel wordt ingeperkt door de hoge overheidsschuld als door de beperkte toegang tot internationale financiering, en dat erop gericht is ruimte te behouden voor het geval de betrekkingen met de VS verslechteren. Dankzij deze begrotingsdiscipline heeft de regering sinds 2022 begrotingsoverschotten kunnen realiseren, ondersteund door robuuste groei. Voor 2025 voorziet de begroting 4,3 miljard USD aan inkomsten (20,8% van het bbp, +14,5% ten opzichte van 2024) en 4,2 miljard USD aan uitgaven (20,2% van het bbp), waarbij een opvallende stijging van de investeringen (+36,7%) de gematigde daling van het begrotingsoverschot verklaart die voor 2025 en 2026 wordt verwacht. De uitgaven zijn voornamelijk bestemd voor gezondheidszorg (17%), onderwijs (12%), infrastructuur (13%) en veiligheid (10%). Daarnaast zullen de inspanningen ter ondersteuning van sociale programma’s worden voortgezet. De regering zal naar verwachting doorgaan met het doorvoeren van personeelsinkrimpingen. Daarnaast stegen de inkomsten tussen januari en april 2025 met 15,4%, dankzij een verbeterde belastinginning. Dit momentum zal naar verwachting echter worden afgeremd door de daling van de geldovermakingen die voor 2026 wordt verwacht.

De neerwaartse trend van de schuldquote zal zich naar verwachting voortzetten dankzij primaire overschotten en gematigde groei. Vrijwel de gehele overheidsschuld luidt in Amerikaanse dollar (93%), waardoor deze gevoelig is voor wisselkoersrisico’s, hoewel dit risico wordt beperkt door solide internationale reserves en een stelsel van vaste wisselkoersen. De buitenlandse schuld van Nicaragua (85% van het totaal in 2024) zal grotendeels op concessionele voorwaarden blijven lopen. Ongeveer 78 % is in handen van multilaterale crediteuren, waaronder de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (28 % eind 2023), de Midden-Amerikaanse Bank voor Economische Integratie (27 %) en de Wereldbank (11 %). De toegang tot internationale markten zal echter vrijwel onmogelijk blijven en de financiering door multilaterale organisaties zou onder druk van de VS geleidelijk kunnen afnemen.

Wat de externe rekeningen betreft, zal het overschot op de lopende rekening in 2025 toenemen, aangedreven door hogere geldovermakingen (+11,9% tussen januari en april 2025) en goudprijzen (18% van de totale export in 2024) dankzij de toegenomen goudwinning. Het overschot zou in 2026 echter kunnen afnemen onder invloed van een combinatie van een afnemende Amerikaanse vraag, hogere Amerikaanse invoerheffingen en lagere geldovermakingen door expats. Bovendien zullen onderinvesteringen, tekorten aan arbeidskrachten als gevolg van massale emigratie en klimaatrisico’s belangrijke sectoren zoals de koffiesector (7% van de totale export in 2024) schaden. Het overschot op de lopende rekening zal de deviezenreserves, die in april 2025 6,7 miljard USD bedroegen en voldoende waren om zes maanden aan invoer te dekken, blijven versterken. Dit zou voldoende moeten zijn om de koppeling van de cordoba aan de dollar in stand te houden.

Consolidatie van een steeds verder geïsoleerd autoritair regime

Daniel Ortega is sinds januari 2007 president van Nicaragua en zijn vrouw, Rosario Murillo, is sinds januari 2025 officieel medepresident. Hun partij, het Sandinistisch Nationaal Bevrijdingsfront (FSLN, de Sandinisten), bezit 76 van de 92 zetels in de Nationale Assemblee. Het echtpaar oefent absolute macht uit in een regime dat gekenmerkt wordt door onderdrukking van tegenstanders, uitroeiing van het georganiseerde maatschappelijk middenveld en neutralisatie van tegenmachten. De algemene verkiezingen, die zijn uitgesteld tot november 2027, zullen waarschijnlijk geen machtswisseling teweegbrengen. Op binnenlands vlak zet het regime zijn controlestrategie voort, zoals blijkt uit een grondwetshervorming die in januari 2025 is aangenomen. Deze heeft tot doel de uitvoerende macht te versterken door de ambtstermijn van de president te verlengen (van vijf naar zes jaar), de functie van medevoorzitter in het leven te roepen – die momenteel door Murillo wordt bekleed – en een einde te maken aan de onafhankelijkheid van de wetgevende en rechterlijke macht. Deze maatregel ging gepaard met de intrekking van de rechtsstatus van duizenden ngo’s, het ontnemen van het staatsburgerschap aan honderden dissidenten (van wie sommigen staatloos zijn geworden) en de terugtrekking uit de VN-Mensenrechtenraad in februari 2025. De Ortega’s dwingen demonstranten te vluchten, voornamelijk naar de VS en Costa Rica. Sommige van deze vluchtelingen zouden echter naar Nicaragua kunnen worden teruggestuurd als gevolg van de aanscherping van het Amerikaanse immigratiebeleid.

Het internationale isolement neemt toe. Europese sancties tegen hoge functionarissen zijn sinds oktober 2019 van kracht en zijn verlengd tot ten minste oktober 2025. Ook de VS hebben gerichte sancties opgelegd, met name via de Renacer Act van 2021, die economische en diplomatieke maatregelen tegen leden van het regime en de opschorting van multilaterale leningen toestaat. De Renacer Act maakt ook de weg vrij voor de uitsluiting van Nicaragua uit de CAFTA-DR-vrijhandelsovereenkomst. Het regime blijft onverstoorbaar onder deze sancties, die weinig invloed hebben op de economie. De spanningen met de VS zijn geëscaleerd nadat de regering de Taliban in Afghanistan erkende, de betrekkingen met Israël verbrak en na Amerikaanse maatregelen om de migratiestromen te beperken.

Tegelijkertijd versterken de Ortega’s hun banden met Rusland en China. Een bilaterale overeenkomst met Moskou voorziet in wederzijdse juridische bescherming voor leiders, terwijl er gesprekken gaande zijn over intensievere militaire samenwerking. Ten slotte zijn de betrekkingen met China versterkt sinds het land zich in 2021 achter Peking schaarde. De inwerkingtreding van de vrijhandelsovereenkomst begin 2024 heeft de weg vrijgemaakt voor een groeiende Chinese betrokkenheid in strategische sectoren.

Laatst bijgewerkt: augustus 2025