Egypte

Het economisch herstel komt in een stroomversnelling, gesteund door de consumptie en de investeringen.

De economische groei zal zich naar verwachting blijven herstellen tijdens het boekjaar 2025-26. De drijvende kracht hierachter zal voornamelijk de particuliere consumptie zijn (ongeveer 90 % van het bbp in 2024-25), ondersteund door loonsverhogingen voor ambtenaren en het minimumloon in de particuliere sector, aanhoudende sociale bescherming en stijgende geldstromen van in het buitenland werkende Egyptenaren. De flexibilisering van de wisselkoers van het Egyptische pond zou moeten bijdragen aan het behoud van het concurrentievermogen van de export (aardolieproducten, goud, chemicaliën en meststoffen, kabels, schermen, groenten en fruit, kleding en bouwmaterialen). De niet-prijsgebonden concurrentie vanuit Marokko, Tunesië en Turkije, evenals de afhankelijkheid van Egypte van geïmporteerd gas, zullen echter een rem zetten op de bijdrage van de netto-export aan de groei. De economie zal blijven profiteren van de ontwikkeling van de kuststad Ras El-Hekma, ten westen van Alexandrië, die zich zal ontwikkelen tot een belangrijk toeristisch en economisch knooppunt, met geplande investeringen van 150 miljard USD tegen 2040. Daarnaast leiden de autoriteiten directe buitenlandse investeringen – met name uit de Golfstaten, China en Turkije – naar haveninfrastructuur (zes havens zijn al operationeel) en de vier bestaande industriezones (onder andere voor textiel, chemicaliën, de automobielindustrie en energie) binnen de Suez Canal Economic Zone (SCZONE). Hernieuwbare energie zal een andere groeimotor zijn, met geplande investeringen in zonne- en windenergie. De regering streeft ernaar om tegen 2026 12 gigawatt aan capaciteit toe te voegen en is van plan haar investeringen in de elektriciteits- en hernieuwbare-energiesector in 2025-2026 te verdubbelen tot 2,8 miljard USD. Daarnaast zullen vier nieuwe overeenkomsten voor gaswinning, die in september 2025 zijn ondertekend, 343 miljoen USD aan investeringen mobiliseren. De particuliere sector zal ook worden gestimuleerd door fiscale stimuleringsmaatregelen voor kleine en middelgrote ondernemingen die begin 2025 zijn ingevoerd. Ten slotte zal het cultureel toerisme naar verwachting een impuls krijgen met de opening van het Grand Egyptian Museum, die gepland staat voor november 2025.

De regering streeft er tevens naar de particuliere sector een grotere rol in de economie te geven. In dit verband heeft zij in 2022 een strategisch document gepubliceerd waarin een tijdschema wordt geschetst voor de terugtrekking van de staat uit bepaalde economische sectoren. In dezelfde geest heeft de regering in augustus 2025 een reeks stimuleringsmaatregelen voorgesteld, zoals belastingverlichting voor investeerders, om bedrijven aan te moedigen hun aandelen op de beurs te noteren. Dit zal naar verwachting de hervatting van de verkoop van overheidsactiva vanaf eind 2025 ondersteunen en helpen het vertrouwen van investeerders te herstellen. Het proces verloopt echter nog steeds traag: van de 35 sinds 2022 aangekondigde privatisatiekandidaten zijn er slechts negen verkocht. Het trage tempo van de hervormingen (het terugdringen van de rol van de staat in de economie, het op één lijn brengen van de fiscale behandeling van de publieke en de particuliere sector, enz.) heeft er ook toe geleid dat de vijfde en zesde evaluatieronde van het IMF, die voor het einde van het jaar gepland stonden, zijn samengevoegd.

De inflatie is sterk gedaald sinds de piek van 38% in september 2023. De verwachte daling van de prijzen voor geïmporteerde voedingsmiddelen en energie — die worden bepaald door de wereldwijde prijzen — draagt hier op het juiste moment aan bij, samen met de stabilisatie van het Egyptische pond na de koersdaling van 40% in maart 2024 als gevolg van de liberalisering van de wisselkoers. De stabilisatie van het pond kan grotendeels worden verklaard door het verschil tussen de reële rentetarieven in Egypte en de VS, evenals door de daling van de inflatie. De inflatie in de dienstensector blijft echter hardnekkig, en de prijzen van brandstof, elektriciteit en brood zullen naar verwachting blijven stijgen als gevolg van de geleidelijke afbouw van overheidssubsidies in het kader van de begrotingsverkrapping. De afname van de totale inflatie heeft de Centrale Bank van Egypte (CBE) ertoe aangezet om sinds begin 2025 drie renteverlagingen door te voeren, waardoor de beleidsrente in augustus is gedaald van 27,25% naar 22%. Tegen het einde van 2025 en in 2026 worden verdere renteverlagingen verwacht, aangezien de reële rente abnormaal hoog blijft en de desinflatie voortduurt. Dit zou de particuliere consumptie en investeringen moeten stimuleren.

Op weg naar begrotingsconsolidatie

Het grote overheidstekort van Egypte zal naar verwachting in het begrotingsjaar 2025-26 licht afnemen. Subsidies en de loonkosten blijven zwaar wegen, en de autoriteiten blijven terughoudend om de belastingheffing in de omvangrijke publieke sector af te stemmen op die van de particuliere sector. De begroting voor het begrotingsjaar stelt een duidelijke doelstelling: het primaire overschot (d.w.z. exclusief rentebetalingen) verhogen om de schuldquote te verlagen. De inkomsten zullen naar verwachting met 19% stijgen, dankzij een bredere belastinggrondslag, een verbeterde inning en hervormingen van de douaneprocedures. Aan de uitgavenzijde (+18%) is prioriteit gegeven aan uitgaven voor gezondheidszorg (+31%), subsidies, hulp en sociale uitkeringen (+15%). Het budget voor de sociale beschermingsprogramma’s Takaful en Karama zal met 35% toenemen. De energiesubsidies (brandstof en elektriciteit) blijven aanzienlijk, maar de regering streeft ernaar de brandstofsubsidies tegen december 2025 af te schaffen, hoewel vertragingen waarschijnlijk zijn vanwege politieke gevoeligheden. Dit besluit wordt ondersteund door gunstige ontwikkelingen in de wereldwijde prijzen en de inflatie. De begroting omvat ook een salarisverhoging van 10% voor ambtenaren op grond van de wet op de openbare dienst, en een verhoging van 15% voor anderen. Aangezien de staat voornamelijk op korte termijn leent op de binnenlandse markt, zullen de renteverlagingen door de Centrale Bank van Egypte (CBE) helpen de rentelast te verlagen. Het primaire overschot zal bijdragen aan een verlaging van de schuldquote. Binnenlandse commerciële banken zijn de belangrijkste houders van de overheidsschuld. De buitenlandse schuld maakt 30% van de overheidsschuld uit en is grotendeels in handen van multilaterale crediteuren (IMF, Wereldbank). Het IMF beschouwt de overheidsschuld als houdbaar, maar beoordeelt het risico op een staatsschuldencrisis als hoog.

De lopende rekening, die structureel een tekort vertoont als gevolg van het handelstekort en de balans van de inkomsten uit investeringen, zal naar verwachting in 2025-26 licht verbeteren. Ondanks regionale spanningen zouden de inkomsten uit toerisme sterk moeten blijven, wat het overschot op de dienstenbalans ondersteunt. Het toerisme kan de scherpe daling van het verkeer door het Suezkanaal echter slechts gedeeltelijk compenseren; dit verkeer ligt nog steeds ongeveer 70 % onder het niveau van 2022 als gevolg van verstoringen veroorzaakt door de Houthi-rebellen in Jemen. De kanaalvergoedingen waren vóór de oorlog tussen Israël en Hamas goed voor ongeveer 10% van de lopende inkomsten van Egypte. Geldovermakingen van expats in de Golfstaten en het Verenigd Koninkrijk blijven binnenstromen, wat het overschot op de secundaire inkomstenbalans versterkt, en vinden nu weer via officiële kanalen plaats, nu de wisselkoers de marktomstandigheden weerspiegelt. Bovendien zullen de Amerikaanse invoerheffingen naar verwachting een beperkte impact hebben, aangezien de export naar de VS in 2024 slechts 0,8% van het bbp en 5% van de totale export uitmaakte. Egypte zou zelfs kunnen profiteren van de handelsoorlog: met relatief lage invoerheffingen (10%) zou het land een deel van de Amerikaanse vraag – met name naar kleding en textiel – kunnen veroveren ten koste van Aziatische landen die met hogere invoerheffingen te maken hebben. Niettemin zal de export naar verwachting ruim onder het piekniveau van 2022 blijven als gevolg van een stopzetting van de export van vloeibaar aardgas (LNG). De import zal daarentegen waarschijnlijk sterk blijven, aangezien Egypte afhankelijk is van gasimport vanwege de trage investeringen in exploratie en verouderde velden. Infrastructuurprojecten zoals Ras El-Hekma zullen ook de invoer van halffabricaten en kapitaalgoederen stimuleren. Het tekort op de lopende rekening wordt gefinancierd door directe buitenlandse investeringen en portefeuillebeleggingen, evenals door multilaterale en bilaterale financiering. De terugkeer van buitenlands kapitaal werd mogelijk gemaakt door de overeenkomst die eind 2022 met het IMF werd ondertekend. Dankzij de instroom uit het Ras El-Hekma-project, waaronder een eerste betaling van 35 miljard USD in ruil voor grond- en ontwikkelingsrechten, zullen de deviezenreserves iets meer dan zes maanden aan invoer dekken.

Op het snijvlak van regionale geopolitieke spanningen

Op binnenlands vlak werd president Abdel Fattah al-Sissi in december 2023 met een ruime meerderheid herkozen, bij gebrek aan echte oppositie. Dankzij de grondwetswijziging van 2019 kon hij aan zijn derde — en in principe laatste — ambtstermijn van zes jaar beginnen. De politieke en sociale situatie blijft echter kwetsbaar, en de autoriteiten aarzelen om hervormingen te versnellen uit angst voor sociale onrust. Ondanks maatregelen op het gebied van sociale bescherming hebben huishoudens te maken gehad met stijgende kosten van levensonderhoud, die nog worden verergerd door inspanningen op het gebied van begrotingsconsolidatie. Bovendien hebben regionale geopolitieke spanningen, met name de humanitaire crisis in Gaza, geleid tot protesten die de regering heeft onderdrukt uit vrees dat deze zouden kunnen uitgroeien tot bredere uitingen van ontevredenheid. Beperkingen van de burgerlijke vrijheden vergroten het risico op een plotselinge en gewelddadige publieke opstand, aangezien de autoriteiten mogelijk geen zicht hebben op de werkelijke mate van steun onder de bevolking. Niettemin geniet de president de steun van de strijdkrachten, die wordt geschraagd door hun voortdurende controle over grote delen van de economie en belastingvrijstellingen. De regerende partij, Mostaqbal Watan, zal naar verwachting de komende parlementsverkiezingen winnen, die gepland staan voor eind 2025.

Op internationaal vlak heeft het project voor de bouw van een humanitaire stad in Rafah, in het zuiden van de Gazastrook nabij de Egyptische grens, de betrekkingen met Israël onder druk gezet. Dit zou een toestroom van vluchtelingen betekenen nabij de noordelijke kust van de Sinaï in Egypte. Verwacht wordt echter dat de betrekkingen stabiel zullen blijven, aangezien de twee landen nauw met elkaar verbonden zijn op het gebied van handel, veiligheid en inlichtingen. Egypte heeft onlangs een contract ter waarde van 35 miljard USD gesloten met het Israëlische gasbedrijf NewMed Energy voor de levering van 130 miljard kubieke meter aardgas uit het Leviathan-veld tegen 2040. Bovendien zou het verbreken van de banden met Israël de relatie van Egypte met de VS in gevaar brengen, die in 2024 naar schatting 1,3 miljard dollar aan militaire hulp hebben verstrekt (een bedrag dat, in tegenstelling tot andere Amerikaanse hulpprogramma’s, niet is verlaagd).

Daarnaast dwingen aanvallen door Houthi-rebellen uit Jemen in de Rode Zee en de Golf van Aden grote rederijen ertoe het Suezkanaal te mijden. Ook blijven de diplomatieke spanningen met Ethiopië bestaan nadat de Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) op de Blauwe Nijl in juli 2025 werd voltooid. Egypte, dat stroomafwaarts ligt, zou te maken kunnen krijgen met verstoringen van de watervoorziening. Terwijl de onderhandelingen over een overeenkomst inzake waterverdeling blijven vastlopen, heeft Egypte commerciële en militaire overeenkomsten gesloten met de regionale rivalen van Ethiopië (Somalië en Soedan) in een poging zijn militaire en diplomatieke positie in de Hoorn van Afrika te versterken.

Laatst bijgewerkt: augustus 2025