Nu de Verenigde Staten, Canada en Mexico officieel zijn begonnen met het beoordelen van de USMCA, zullen de gesprekken waarschijnlijk erg gespannen zijn. Ondanks dat de drie landen het steeds vaker oneens zijn, is het toch niet waarschijnlijk dat de Noord-Amerikaanse economische samenwerking echt wordt teruggedraaid. Daarvoor zijn hun industrieën inmiddels te veel met elkaar verbonden.
Belangrijke cijfers
- 51% van de voertuigen die in de Verenigde Staten worden ingevoerd, komt uit Canada en Mexico
- 60% van de Amerikaanse invoer van ruwe olie komt uit Canada
- Export naar de Verenigde Staten vertegenwoordigt 30% van het Mexicaanse bbp en 17% van dat van Canada
Een USMCA-evaluatie onder zware druk
1 juli markeert de start van de eerste officiële evaluatie van de USMCA, die in 2020 in werking trad ter vervanging van NAFTA1. Deze evaluatie, die aanvankelijk bedoeld was als een eenvoudige actualisering, vindt uiteindelijk plaats tegen een achtergrond van aanzienlijke handelsspanningen.
De regering-Trump wil verschillende bepalingen van het verdrag grondig heronderhandelen, met name de oorsprongsregels voor de automobielsector, de handelsrelaties met China, de toegang tot de Canadese zuivelmarkt en bepaalde Mexicaanse energiebeleidsmaatregelen. Geconfronteerd met deze eisen hebben Mexico en Canada sterke redenen om vast te houden aan hun standpunten, wat erop wijst dat de onderhandelingen lang en complex zullen zijn.
Economische integratie die moeilijk ter discussie te stellen is geworden
Sinds de inwerkingtreding van de USMCA is de totale waarde van de handel tussen de Verenigde Staten en elk van zijn twee buurlanden gestegen van ongeveer 615 miljard USD in 2019 tot bijna 800 miljard USD in 2022. Daarmee hebben zij China ingehaald als belangrijkste handelspartner van de Verenigde Staten.
Deze onderlinge afhankelijkheid is bijzonder zichtbaar in strategische sectoren. Canada en Mexico zijn goed voor 51% van de voertuigen die door de Verenigde Staten worden ingevoerd en voor 58% van de auto-onderdelen die het land uit het buitenland aankoopt. In sommige gevallen steekt een auto-onderdeel vijf tot zeven keer de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico over voordat het wordt verwerkt in een afgewerkt voertuig. Deze complementariteiten zijn even sterk in de energiesector, waar Canada verantwoordelijk is voor 60% van de Amerikaanse invoer van ruwe olie.
Met andere woorden: de Noord-Amerikaanse waardeketens zijn inmiddels zo sterk geïntegreerd geraakt dat een terugdraaiing ervan niet zonder aanzienlijke economische kosten mogelijk zou zijn.
De handelsoorlog versterkt het strategische belang van het verdrag
Tegen de achtergrond van de huidige handelsoorlog zijn de belangen rond het akkoord alleen maar groter geworden. Naleving van de USMCA-regels is voor Canadese en Mexicaanse bedrijven de belangrijkste manier geworden om vrijstellingen van invoerheffingen te verkrijgen. Goederen die voldoen aan de USMCA-voorwaarden zijn vrijgesteld van de meeste douanerechten die achtereenvolgens door het Witte Huis zijn opgelegd.
Deze situatie biedt Canada en Mexico nu een aanzienlijk concurrentievoordeel ten opzichte van andere handelspartners van de Verenigde Staten, met name China. Tegen de achtergrond van de herstructurering van de mondiale toeleveringsketens wordt preferentiële toegang tot de Amerikaanse markt een belangrijke strategische troef voor beide landen.
Dit succes zorgt echter ook voor toenemende spanningen rond het verdrag. Naarmate de kloof groter wordt tussen de toegangsvoorwaarden die aan de Noord-Amerikaanse partners worden geboden en die welke aan China worden opgelegd, maakt Washington zich zorgen over het risico dat zijn handelsbeleid wordt omzeild en over de aanhoudende invloed van Beijing in bepaalde regionale toeleveringsketens. Dit is precies de reden waarom de Verenigde Staten bepaalde bepalingen van het akkoord willen aanscherpen, met name de oorsprongsregels voor de automobielsector en het kader dat de handelsrelaties van hun buurlanden met China regelt.
Een snelle oplossing is onwaarschijnlijk, maar een compromis blijft mogelijk
De gesprekken zouden kunnen doorlopen tot 2027. De standpunten die momenteel worden verdedigd lijken moeilijk met elkaar te verzoenen, en de voorbereidende besprekingen hebben de verschillen niet kunnen verkleinen.
Toch blijft het scenario waarin de Verenigde Staten zich volledig terugtrekken zonder alternatieve oplossing onwaarschijnlijk. Een dergelijke beslissing zou grote verstoringen veroorzaken in de Noord-Amerikaanse toeleveringsketens en in tal van industrieën in de drie landen.
Een pragmatisch compromis blijft daarom de meest geloofwaardige uitkomst. Dit kan betekenen dat elk land een paar gerichte toegevingen doet om zijn eigen belangen te beschermen, terwijl het voorkeursstelsel voor handel in de regio blijft bestaan.
De onderhandelingen die nu van start gaan, zullen waarschijnlijk lang en conflictueus zijn. Maar de industriële integratie die gedurende drie decennia is opgebouwd, is inmiddels te diepgeworteld om van de ene dag op de andere ter discussie te worden gesteld.
Zelfs in het geval van een impasse rond de USMCA zullen Canada en Mexico waarschijnlijk een vorm van preferentiële toegang tot de Amerikaanse markt behouden, aangezien de economische kosten van een breuk voor alle drie de landen aanzienlijk zouden zijn.
Marcos Carias, econoom voor Noord-Amerika bij Coface
1- North Atlantic Free Trade Agreement
