Ethiopië

Groei dankzij hervormingen die in overleg met het IMF zijn overeengekomen

Ondanks de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten – met name hogere importkosten (olie en kunstmest) en, in mindere mate, een vertraging van de instroom van buitenlands kapitaal en de binnenlandse vraag – zal de groei naar verwachting sterk blijven tijdens het begrotingsjaar 2026-2027 (8 juli 2026 tot 7 juli 2027) naar verwachting sterk blijven, ondersteund door de hervormingen in de particuliere sector die in juli 2024 met het IMF zijn overeengekomen als onderdeel van het Homegrown Economic Reform Program. In ruil voor 3,4 miljard USD aan financiering over een periode van vier jaar – waarvan in juli 2026 al 2,6 miljard USD was uitbetaald – naast 5 miljard USD aan subsidies en concessionele leningen van de Wereldbank over dezelfde periode, heeft Ethiopië zich verbonden tot een breed programma van economische en financiële liberalisering (geleidelijke liberalisering van de valutamarkt, diverse privatiseringen die openstaan voor buitenlandse investeerders, de lancering van een aandelenmarkt en een financiële markt, enz.), naast onderhandelingen over de herstructurering van de overheidsschuld. Dit zou de export moeten stimuleren en zowel binnenlandse als buitenlandse investeringen in de meeste sectoren een impuls moeten geven, hoewel er nog vooruitgang moet worden geboekt op gebieden als financieel toezicht en economische statistieken, onder andere.

Als belangrijkste pijler van de Ethiopische economie – goed voor 33% van het bbp en 60% van de werkgelegenheid – zal de landbouw naar verwachting verder aan productiviteit winnen dankzij vooruitgang op het gebied van mechanisatie en irrigatie. Als gevolg hiervan zal de koffieproductie – het belangrijkste exportproduct van het land – naar verwachting met bijna 5% toenemen tijdens het oogstjaar 2026-2027. De sector blijft echter kwetsbaar voor door El Niño veroorzaakte droogterisico’s en tekorten aan meststoffen – verergerd door de blokkade van de Straat van Hormuz – zolang de bouw van de Dangote-fabriek ter waarde van 4 miljard USD voortduurt, die naar verwachting tegen 2029 in de behoefte aan stikstofhoudende meststoffen van het land zal voorzien. De groei van de mijnbouwsector wordt versterkt door de opening in 2026 van de Kurmuk- en Tulu Kapi-goudmijnen, wat neerkomt op een toename van de jaarlijkse productiecapaciteit met bijna 400.000 ounces. Addis Abeba heeft bovendien onlangs het Danakil-project (2,3 miljard USD) opnieuw gelanceerd om potas uit de Ethiopische ondergrond te winnen. De ingebruikname van de Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) in september 2025 – de grootste waterkrachtcentrale van Afrika (5.150 MW) – zal de economische ontwikkeling van het land ondersteunen. De dam vormt tevens een belangrijke bron van inkomsten door de export van overtollige stroom naar Soedan, Kenia en Djibouti. Ook de transportsector blijft een belangrijke motor van de groei, ondersteund door de prestaties van Ethiopian Airlines, de nationale luchtvaartmaatschappij. De sector zal aanzienlijke investeringen blijven aantrekken, met name in verband met de bouw van de nieuwe luchthaven van Bishoftu, een project van 12,5 miljard USD dat volgens de planning in 2030 in gebruik zal worden genomen.

Na een heropleving van de inflatiedruk in 2026 tegen de achtergrond van stijgende olieprijzen en de waardevermindering van de birr (als gevolg van de liberalisering van de valutamarkt), zal de inflatie naar verwachting vanaf 2027 weer op een niveau uitkomen dat consistent onder de 10% ligt. Deze daling wordt aangedreven door de verkrapping van het monetaire beleid door de Nationale Bank van Ethiopië (NBE), die sinds juli 2024 haar beleid baseert op het sturen van een basisrente – een rente die de centrale bank in juli 2026 voor het eerst met 100 basispunten heeft verhoogd, waardoor deze op 16% kwam te liggen. Het monetaire beleid is nog effectiever geworden sinds de NBE in januari 2026 de krediet- en depositorente heeft geliberaliseerd, waardoor de doorwerking naar de reële economie is versterkt – hoewel deze nog verre van optimaal is.

Laatste fase van de herstructurering van de buitenlandse staatsschuld

In overeenstemming met de toezeggingen in het kader van het IMF-programma zal het begrotingstekort in het begrotingsjaar 2026-2027 naar verwachting afnemen. Deze consolidatie-inspanning vloeit voornamelijk voort uit een stijging van de belastinginkomsten (9,5 % van het bbp in 2025-2026), als gevolg van de verbreding van de belastinggrondslag, verhogingen van de btw, de inkomstenbelasting en de accijnzen, evenals de invoering van een onroerendgoedbelasting. Tegelijkertijd zal het aandeel van de uitgaven (14%) naar verwachting dalen, aangezien de regering de subsidies op brandstof en voor staatsbedrijven geleidelijk afbouwt en prioriteit geeft aan armoedebestrijding en investeringen in infrastructuur. In totaal bedraagt de goedgekeurde begroting voor 2026-2027 in totaal 2.300 miljard birr (15 miljard USD), wat neerkomt op een nominale stijging van 21% ten opzichte van het vorige begrotingsjaar, voornamelijk als gevolg van de waardevermindering van de birr in die periode (ongeveer 15% ten opzichte van de dollar).

Nu de centrale bank het tekort niet langer monetariseert, zal dit naar verwachting worden gefinancierd door de uitgifte van binnenlandse obligaties en begrotingssteun van het IMF en de Wereldbank. Ethiopië is in feite grotendeels uitgesloten gebleven van de internationale kapitaalmarkten sinds het in gebreke bleef in december 2023, wat werd veroorzaakt door het niet betalen van een coupon van 33 miljoen USD op zijn enige euro-obligatie van 1 miljard USD. In juli 2025 maakte een met bilaterale crediteuren gesloten memorandum van overeenstemming de herstructurering van 8,4 miljard USD aan schuld mogelijk, wat gepaard ging met een schuldverlichting van 2,5 miljard USD over de gehele looptijd van het IMF-programma (tot en met 2028). In juni 2026 bereikte het land ook een voorlopige overeenkomst met een ad-hoccommissie van particuliere crediteuren die 45% van de uitstaande euro-obligatie vertegenwoordigen. De obligatiehouders zouden ermee instemmen hun effecten in te ruilen voor een nieuwe obligatie van 880 miljoen USD (wat neerkomt op een korting van 12%) met vervaldatum in 2029 en een couponrente van 6,15%, naast de betaling van ongeveer 100 miljoen USD aan achterstallige rente. De overeenkomst zal naar verwachting tegen het einde van 2026 worden afgerond, onder voorbehoud van goedkeuring door de publieke crediteuren. De bilaterale en commerciële buitenlandse schuld – de enige schuld die in aanmerking komt voor herstructurering – vertegenwoordigt nog steeds bijna 30 % van de totale uitstaande schuld.

De externe positie van Ethiopië zal naar verwachting in 2026-2027 verbeteren, na de verslechtering die in het voorgaande begrotingsjaar werd waargenomen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. De uitvoer van goederen zal naar verwachting profiteren van de waardevermindering van de birr, de hoge goud- en koffieprijzen en de toegenomen verkoop van elektriciteit, terwijl de uitvoer van diensten verder zal worden ondersteund door de activiteiten van Ethiopian Airlines. Het handelstekort (10% van het bbp in 2025) zal naar verwachting niettemin aanhouden, aangezien de importbehoefte aan meststoffen, brandstof en kapitaalgoederen voor infrastructuurprojecten (luchthavens, waterkrachtcentrales, enz.) aanzienlijk zal blijven en slechts gedeeltelijk zal worden gecompenseerd door geldovermakingen van de diaspora (6% van het bbp in 2025-2026). Het tekort op de lopende rekening zou dan worden gefinancierd door buitenlandse investeringen en concessionele multilaterale financiering (het IMF en de Wereldbank). In combinatie met schuldherstructurering zou dit alles het mogelijk moeten maken om de deviezenreserves geleidelijk weer op te bouwen, die medio 2026 iets meer dan twee maanden aan invoer zullen bedragen.

Machtsconsolidatie, binnenlandse veiligheidsuitdagingen en regionale ambities

De Prosperity Party van de aftredende premier Abiy Ahmed kwam als duidelijke winnaar uit de bus bij de parlementsverkiezingen van juni 2026 en veroverde 438 van de 486 betwiste zetels (op een totaal van 547) in het Huis van Volksvertegenwoordigers. Het staatshoofd, dat voor nog een termijn van vijf jaar is herkozen om het land te leiden, heeft verschillende belangrijke successen geboekt die hem de steun van de bevolking hebben opgeleverd, zoals voortdurende economische liberalisering, de ontwikkeling van de infrastructuur en vooruitgang op het gebied van voedselzekerheid. Deze successen kunnen echter de verslechterende veiligheidssituatie niet compenseren, aangezien verschillende regio’s slechts beperkte – of zelfs geen – toegang tot de verkiezingen hadden. In Tigray, in het noorden van het land, ondermijnen interne rivaliteiten, het onopgeloste conflict over West-Tigray (bezet door de Amhara-rebellengroep Fano) en de hardnekkige kwestie van de terugkeer van ontheemden het in 2022 gestarte vredesproces. Een andere bron van zorg is dat de regio’s Amhara en Oromia – momenteel de twee belangrijkste brandhaarden van instabiliteit – verwikkeld zijn in een gewapende strijd tegen de federale regering, wat de nationale samenhang verder ondermijnt.

Ethiopië wil zich profileren als de leidende macht in de Hoorn van Afrika. Toegang tot de zee – die het land sinds de onafhankelijkheid van Eritrea is ontzegd – is een cruciaal thema dat het regionale beleid van Ethiopië bepaalt. Hoewel de spanningen met Somalië inmiddels zijn afgenomen, blijven de bilaterale betrekkingen gekenmerkt door de eerdere poging van Ethiopië om in 2024 de zelfbenoemde Republiek Somaliland te erkennen in ruil voor een deel van de Somalische kustlijn. Dezelfde kwestie is ook een bron van spanning met buurland Eritrea, aangezien Ethiopië zijn zinnen heeft gezet op de Eritrese havenstad Assab aan de Rode Zee. De betrekkingen staan des te meer onder druk omdat Asmara de autoriteiten van Tigray met argwaan bekijkt en een dubbelzinnige militaire aanwezigheid handhaaft langs de grens met de regio, wat de federale regering irriteert. De betrekkingen met Egypte zijn nauwelijks beter en blijven gekenmerkt door het geschil over de verdeling van het water van de Nijl – een geschil waarbij ook Soedan betrokken is – als gevolg van de bouw van de GERD.

Buiten de regio blijven de betrekkingen met het Westen – die tijdens de oorlog in Tigray waren verslechterd – zich verbeteren in het kielzog van de overeenkomst die in juli 2024 met het IMF werd bereikt. Ethiopië, dat in januari 2024 toetrad tot de BRICS en profiteert van financiering door de New Development Bank, versterkt ook zijn banden met China (zijn belangrijkste handelspartner, investeerder en bilaterale donor) en de Verenigde Arabische Emiraten, die een steeds belangrijkere rol op veiligheidsgebied in de regio spelen en de haven van Berbera in Somaliland ontwikkelen, waar het land op vertrouwt. Het land is ook van plan om vóór eind 2026 toe te treden tot de Wereldhandelsorganisatie.

Laatst bijgewerkt: augustus 2026